Fetva Meclisi
Soru
Hocam biz tıp ile alakalı kitapları her aradığımızda bulamıyoruz ama PDF’lerini bulabiliyoruz. Ayrıca bulduğumuz kitaplar da pahalı oluyor. Aklıma takılan soru şu, bir İngilizce kitabı bulamadım ama PDF’i var, istediğim yerin fotokopisini çıkarsam caiz midir? Ayrıca bir kitabı bulsam bile bunun belli bir kısmını çalışmak için çıkartabilir miyim?
Cevap
Benzer fetvalar
İnternette PDF şeklinde bulunan bir eserin internet ortamında kullanılıp istifade edilmesinde sakınca olmaz. İndirilerek kullanılmasında ise özellikle bir indirme yasağı konmamış ise yine indirilebilir. Bütününün indirilmesi yasaklanıyorsa bütünü, belli bölümlerinin yasağı varsa o bölümleri, ticari maksat için indirilmesi yasaklanıyorsa o şekilde indirilmesi caiz olmaz. Telif haklarına saygı gösterilmesi dini bir vecibedir.
Selamünaleyküm. Bazı eserlerin başında, o eserin muhtevasının hiçbir bölümünün fotokopi yoluyla da olsa kopyalanmasına izin verilmediği vurgulanmaktadır. Böyle bir eserden kopya yapmak caiz olmaz. Bunun dışında bir bölümü fotokopi çekmek hak ihlali olmaz.
Kütüphane kuralları ve kitaptaki telif hakkı koruma kayıtlarına göre uygun olanını yapabilirsiniz.
Selamünaleyküm. Dijital ortamla alakalı sözünü ettiğiniz konuda katileşmiş bir kanaat olmadığını düşünüyorum. Burada verdiğiniz örneklerde caizlik oranı bana göre yüksektir. Sadece emek verilip basılmış bir kitabın aynen ya da tercüme edilerek basılması açık bir hak ihlali olur. Ondan kaçınmak gerekir. Artık insanlar, kitaplarını PDF şeklinde yayınlamakta sakınca görmüyorlar, bunu bir tür reklam gören de oluyor. Sulandırmadan ve ticari olarak kullanmadan sözünü ettiğiniz uygulamaların yapılabilirliğini düşünüyorum. Aynı şeyi onları internet ortamına yükleyen için düşünemiyorum. İnternet ortamında bulunanı almakla, onu internet ortamına yüklemek birbirine benzemiyor gibidir. Allah Teâlâ bereketli ilimler sahibi olmaya hepimizi muvaffak kılsın. Dua ediniz.
Fotokopide caiz olmayan şeyler de çekilebiliyor diye sizin öyle bir işe girmeniz yasak olmaz. Siz helal olanları yaptıktan sonra ne sakıncası olacak? Yasal olarak suç işlemiş sayılacağınız bir telif hakkı ihlali yapmazsınız, o mesleği de icra etmenizde sakınca olmaz.
Bu bilginin sahiplerinin izin vermediği bir yöntemle notların PDF veya benzeri bir şekilde çoğaltılıp satılması caiz olmaz. Bu bir haktır. Ders kitaplarının pahalı olması bu hakkın ihlaline gerekçe sayılamaz.
haram konusundaki diğer fetvalar
Bunun helalliğinden önce mü'min bir insan olarak idare ettiklerinizin yediğinden yemeniz ya da onları da sizin yiyebileceğiniz yemekle doyurmanız gerekmez mi? Bunu da düşünün. Sorunuzdaki şekli ile ise cevabımız şudur: Vakıf yöneticileri size onay vermedikçe bunu yapmanız caiz olmaz.
Uyku ve yemek, yok saymakla yok olmayacak tabii ihtiyaçlarımızdandır. Artı veya eksi aşırılığı ilim için engeldir. Çok veya az aşırılık engel olmaya devam eder. İtidalli olmak gerekir. İtidal de herkesin bünyesine göre değişir. Bu konudaki itidali ya uzun tecrübelerle ya da tıp desteği ile öğreniriz. Öğlen yemeğini terk etmek yerine iyi bir kahvaltı ve az bir öğlen yemeği çok az akşam yemeği tercih edilebilir. Beş saat uyku da ancak az yemekle mümkündür. Bu uygulamada da hızlı kararlar vermek yerine kademe kademe uygulama yapmak doğrudur.
İnsan organlarının veya saç gibi ifrazatının ticaret konusu yapılması, insanın saygınlığını zedeleyeceği için caiz görülmemiştir. Böyle bir ticarete vesile olmamanızı, bu yolla rızık kazanmamanızı size tavsiye ederiz. Allah Teâlâ size bereketle kazançlar ihsan buyursun.
Bir Müslüman’ın kâfir bir işveren yanında çalışıp rızkını temin etmesinde sakınca yoktur. Sakıncalı olan Müslüman’ın onurundan taviz vereceği veya haram bir işe yardım etmiş olacağı bir işte çalışmasındadır.
Yetkili yöneticinizin size verdiği yetki ile böyle bir şey yapabilirsiniz, yemek paranızı da bundan çıkarabilirsiniz. Ancak yöneticinizden gizli yaptığınız takdirde o kazandığınız size helal olmaz.
İyi niyetli veya ahlaklı olması sonucu değiştirmez. Sınıfın kapısı kapalı ve “yalnız kalma” denebilecek bir ortamda bulunmayın. Allah yardımcınız olsun.