Fetva Meclisi
Soru
Hocam biz dört kız, dört erkek kardeşiz. Babam ağabeylerimin etkisinde kalarak bize mirasından sadece küçük bir kısmını vasiyet etti. Yani İslam hukukundaki gibi bir kıza iki erkeğe değil de kızlarına çok daha az bir miktar veriyor, biz de bu durumdan razı değiliz. Onlara hakkımızı helal etmiyoruz. Bu durumdan dolayı babam vebale girer mi? Eğer hakkımızı almazsak bile hakkımızı helal etmeli miyiz?
Cevap
Benzer fetvalar
Bir kere sen, babanın hizmetinde olmakla en güzel olanı yapmışsın, ne mutlu sana. Allah Teâlâ amelini kabul buyursun. Kardeşlerin de en ağır hatalardan birini yapmışlar. Allah onları mağfiret etsin. Baban ise iyi bir iş yapmadı. İnsanın ONA VARİS OLACAK BİRİNE VASİYET yazması caiz değildir. Ancak diğer varisler kabul ederlerse öyle bir vasiyet caiz olabilir. Bu sebeple siz vasiyeti yok kabul ederek mirası şeriata göre bölün. Böylece babanıza da iyilik yapmış olursunuz. Onların babaya karşı yanlış yapmaları mirastan men edilmelerini gerektiren bir durum değildir. Miras hakları nesep bağından dolayı oluşur, iyi evlat olmaktan oluşmaz.
Bir kişi kendisine intikal eden mirastaki diğer hak sahiplerinin (mesela kız kardeşlerinin) haklarını gasp etmiş olması o malın ona gasp ettiği kadarı ile haram olmasını gerektirir. Onun vefatı ile bu malın çocuklarına intikal etmesi durumunda ise el değiştirmeyle haram mal helale dönüşmez. Çocuklarının veya varislerinin hakları gasp edilmiş hak sahipleri ile oturup sulh olmaları gerekir. Hakları gasp edilenlere dinen verilmesi gereken pay ne kadar ise onu onlara verirler. Rakamlar net tespit edilemiyorsa bir bilirkişi oluşturulur ve bilirkişinin belirlediği onlara verilir. Böylece babalarından intikal eden mal onlara helal olur. Hak sahipleri de ölmüş ise onların çocuklarına yani mallarına varis olanlara bu mal verilir. Hakları verilmemiş olanlar, haklarını helal ediyorlarsa bir sorun yok demektir.
Allah babanıza rahmeti ile muamelede bulunsun, sizi de salihattan kılsın. Annenizin yaşayıp yaşamadığını bildirmemişsiniz. Dede ve ninenizin olmadığını kabul ettik. İki ihtimal var. Anneniz sağ ise ve anneniz ölmüş ise ihtimaline göre mirasınızın dinen değerlendirmesi şöyledir: Anneniz yaşıyorsa: Anneniz: % 12,49 Kızların her biri: % 22,22 Amcaların her biri: % 3,20 Halaların her biri: % 1,60 Anneniz yaşamıyorsa: Kızların her biri: % 22,22 Amcaların her biri: 5,128 Halaların her biri: % 2,564
Bu sorunun böyle uzaktan çözülmesi mümkün durmuyor. Sizin muhakkak bir mirasınız vardı ama sizin reddi miras yapmanız da sizin bir hatanız olmuş. Şu anda yapacak bir şey yoksa ve siz de düzlüğe çıkmış iseniz unutun gerisini gitsin.
Allah annenize rahmet etsin, size de sabırlar ihsan etsin. Babanızın durumunun iyi olması mirastan pay almasını değiştirmiyor. Onun feragat etmesi dışında hakkı haktır. Soruda erkek kardeşten söz etmiyorsunuz. Bu nedenle size iki türlü cevap vereceğiz. Erkek kardeşiniz varsa o, yüzde 37,5, kızlar yüzde 37,5 aranızda bölüşeceksiniz. Babanız da yüzde yirmi beş alacak. Erkek kardeş yoksa babanız yüzde yirmi beşi alacak, gerisini siz kızlar bölüşeceksiniz.
Bir insan ölmeden malını miras gibi taksim etmemelidir. Miras, ölümden sonrasına kalsa daha iyi olur. Evlatlardan birinin Kur'an'ın hükmüne itiraz etmesi onun bileceği bir iştir; mesele iman meselesidir. Siz karışmayın. Kalan size helaldir. O yasal bir güç kullanıp malına haram karıştıracaksa onun bileceği bir durum.
kul hakkı konusundaki diğer fetvalar
Kâfir Müslüman olduktan sonra üzerindeki haklar konusunda özet bilgi şöyledir: Üzerindeki Allah’ın hakları düşer. Bu şu demektir: yapmadığı ibadetlerden ve yaptığı yanlış işlerden doğan Allah’a karşı işlenmiş suçlar kalkar. İslam tamamını siler. Müslümanlara karşı işlediği savaş suçu gibi değerlendirilebilecek yanlışlardan kaynaklanan genel haklar da düşer. Müslüman fertlere karşı komşuluk, ticaret gibi nedenlerle ortaya çıkan bireysel haklar ise düşmez. O hakları sahiplerini vermesi veya helalleşmesi gerekir.
Kişinin bilmediği bir soruyu kendince en doğruya ihtimali olanla cevaplaması doğal bir davranıştır. Bu yaptığınızın doğrudan günah veya büyük bir kul hakkı ihlali olarak değerlendirilmesi doğru değildir. Çünkü niyetiniz bir haksızlık yapmaktan ziyade sınavı başarıyla geçmekti. İnşallah bunu da elde ettiniz.