Fetva Meclisi

Faizli olmayan bir işlemde kurumun o işlemi yapmak için takdir edilmiş masraflarını alması verdiği paraya faiz alması değildir. Genelde faiz, “verilen paranın yüzde şu kadarla geri verilmesi” veya ödemenin gecikmesi durumunda aylık/günlük olarak şu kadar gecikme farkı şeklinde işler. Masraf ise o işlemin yapılması için kurumun giderlerinin müşteriye o işlem çapında yansıtılması şeklindedir. Bu da faiz değildir. Kurum, bu isimle faizi kılıflandırmak gibi bir hileye başvurmuş ise müşterinin imzaladığı protokolde böyle “fark, faiz, gecikmede zarar tazmini…” gibi maddeler bulunmadıkça sorun olmaz biiznillah.

Selamünaleyküm. Belki bu işlem için 'faize girmez' denebilir ama faizli bir kurumun kapısından faizsiz işlem için bile girmemek gerekiyor.

Selamünaleyküm. Faizli banka, Medine hurması bile dağıtsa yemeyiz ondan.

Bankaların sokaklara koyduğu oturaklara bile oturmamak gerekir.

Bir kurum, size para verirken o kurumun işletilmesi, görevlilerin orada çalışması bir masraftır. Bu masrafları sizden almadan hizmetini nasıl yapacak? Siz o zaman Cuma namazında camide yardım toplayabilirdiniz, hiçbir masrafı da olmazdı. Faize kılıf olarak ayarlanmayan ve gerçekten para ilişkisinin oluşturduğu idari masraflar, dosya masrafı veya benzeri bir isimle borç alandan tahsil edilebilir.

Bu meselede şöyle bir özet yapabiliriz: a- Borçlunun borcunu geciktirmesi haramdır ve büyük bir kul hakkıdır. Çalmakla bunun kul hakkı olması bakımından farkı yoktur. Ancak büyük bir zaruret, ölümcül bir neden gecikmenin makul sebebi olabilir. Neyin zaruret neyin de keyfilik olduğunu ise Allah bilir. b- Borç gecikince hiçbir isim altında borca fazlalık ilave edilemez. Borcun aslı ne ise sadece o tahsil edilebilir. Borca ilave edilen herhangi bir fazlalık faizdir, haramdır. c- Bu fazlalığı mahkemeye yaptırmak da faizi helalleştirmez. d- Mahkemeye intikal eden borçlanma davasının bütün masraflarının borçludan tahsil edilmesinde ise sakınca yoktur.

Öncelikle promosyona bir mü’min olarak bakışımızın nasıl olması gerektiğini hatırlatmış olalım. Promosyon için direkt faiz diyemeyiz çünkü faiz kurallarının geçerli olduğunu söyleyemeyiz. Faiz diyememek ile birlikte bu para tertemiz bir paradır diyemeyiz. Banka ile ilgili işlerimizde temkinli davranıp böylesi net olmayan bir paradan uzak durmak gerekir. Kullanmayıp bir kuruma vermek veya ihtiyaç sahibine verilmesi tercih edilebilir. Borcun ödenmesi gibi bir zaruret durumunda ise kullanılabilir diye umuyoruz. Benzer fetvayı da link üzerinden inceleyebilirsiniz: https://fetvameclisi.com/fetva/banka-promosyonunu-borc-odemede-kullanabilir-miyiz

Bahsettiğiniz işlem, mal alım-satımı şeklinde, fıkhın standartlarına uygun şekilde yapılırsa katılım bankasıyla işlem yapmak caizdir. Ama işin iç yüzü, belgelerle farklıysa ve sadece kılıfla bu işlem gerçekleşiyorsa bu caiz olmaz. Dolayısıyla bu gibi işlemlerde güvenilir bir Müslüman uzmana veya fıkıh ehline danışmak, kâğıt üstündeki sözleşmeden ziyade uygulamanın mahiyetine bakmak gerekir.

Alternatifi bulunamadığı için veya yasal zorunluluk gibi bir nedenle faizli bankaya para yatırılabilir. Bu yatırma da söz konusu zorunlulukla miktar ve zaman olarak sınırlı olur. Normal durumlarda Müslüman geleni hayır işlerinde kullanmak niyetiyle de olsa faizli bankaya para yatıramaz. Bankaya veya kumara bu maksatla para yatırmak bile bile ateşle oynamak olur. Böyle bir niyet haramı haram olmaktan çıkarmaz.

Ne olursa olsun, bir daha asla faize yaklaşmayın. "Bir hata yapıldı ama ikinci kez tekrarlamayın; Allah affedicidir." Bunu evlatlarınıza da miras olarak bırakın. Onlara deyin ki: "Biz düştük, siz düşmeyin!" Tevbenizi sadece dille değil, hayatla da pekiştirin. Maddi imkân bulduğunuz anda borcunuzu erkenden kapatmaya çalışın. Ödeyeceğiniz aylık taksitleri arttırarak faiz yükünü azaltabilirsiniz. Helal kazançla, faize alternatif yolları insanlara anlatın. Tecrübenizle başka kardeşlerinize ışık olun. Kardeşim, Rabbimiz Tevvâb’tır, Gafûr’dur, Halîm’dir. Bir hataya düşüp, içten pişman olan kullarını affedeceğini bizzat kendisi söylüyor: “Ey kendilerine zulmetmiş olan kullarım! Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin. Allah bütün günahları affeder. Şüphesiz ki O, çok bağışlayandır, çok merhametlidir.” (Zümer Sûresi, 53. âyet)

Allah oğlunuza şifa versin, size de sabır ve kolaylık ihsan etsin. Vadeli mevduat hesapları, faiz getirisi sağlayan bir sistemdir. Faiz, İslam'da haram kılınmıştır ve bu nedenle vadeli mevduat hesabından elde edilen gelir caiz değildir. Eğer bağış kampanyası için toplanan parayı vadeli hesapta tutarak faiz geliri elde ediyorsanız bu durum haramdır. Bağış kampanyası, oğlunuzun tedavisi için gerekli olan tutarı toplamak amacıyla düzenlenmiştir. Bu bağlamda, toplanan paranın faiz gibi haram bir yolla değerlendirilmesi, kampanyanın amacına gölge düşürebilir. Bağış kampanyası için toplanan paranın değer kaybını önlemek istiyorsanız faizsiz finansal araçlar veya döviz hesapları gibi alternatif yöntemleri değerlendirebilirsiniz.

Krediyi çekmeye rıza göstermediğiniz, onaylamadığınız, hatta eşinize engel olmaya çalıştığınız için bu işin günahından sorumlu değilsiniz. Çünkü günah niyet, rıza ve fiil ile oluşur. Niyetiniz faizli kredi almamak olduğu için bunda bir mesuliyetiniz yoktur. Ancak şu noktada dikkatli olmak gerekiyor: Eğer krediye rıza göstermezken sonrasında bu parayı bilinçli/rahat bir şekilde kullanırsanız o zaman dolaylı olarak faizi içinize sindirmiş olabilirsiniz. Yani bu parayı kullanmamaya çalışarak duruşunuzu/hassasiyetinizi koruyun. Eşiniz için ve kendiniz için "Allah'ım, bize helal yoldan kazanç kapıları aç ve faizden uzak tut." diye dua edebilirsiniz.