Fetva Meclisi
Soru
Biz Avrupa’da yaşıyoruz. Doktora gideceğimiz zaman Müslüman doktor her branşta bulunmayabiliyor. Müslüman olmayan bir doktora gittiğimizde onun sözüyle namazı oturarak kılabilir miyiz?
Cevap
Benzer fetvalar
Tıp konusunda önce uzmanlık aramalıyız. Uzman olduktan sonra Müslüman arayışımıza gerek yoktur. Her ikisi de aynı oranda ehil olur, ücretleri de aynı olur da buna rağmen özellikle Müslüman olmayana gidebilir miyiz diye sorulursa o zaman Müslüman’a gitmen gerekir deriz.
Dinimiz, ibadetlerde zorluk çektirmeme ilkesi üzerinden ibadet emretmektedir. Ortaya zorluk çıktığında ibadette bir ruhsat devreye girer. O ruhsat sürecinde de doktor raporu gerekir. Zira hastalık ibadetlerde en önemli ruhsat sebeplerinden biridir. Gusül veya abdestten teyemmüme geçişte, Namazı ayakta kılma yerine oturarak veya yatarak kılma sürecinde, Oruç erteleme veya hiç tutmama ruhsatı gerektiğinde, Hamile kadının orucu ertelemesinde, Hac ibadetini kaldırıp kaldıramayacağında, Hacta bazı vazifeleri yapıp yapamayacağında doktorun raporu gerekli olur. Bu durumda doktor olarak adı geçende belli şartların bulunması gerekir. Bu şartları şu şekilde derlememiz mümkündür: Doktor eskilerin ifadesi ile hazık bir doktor olmalıdır. Bugünkü ifadesi ile ruhsata konu alanda uzmanlık belgesi bulunan bir doktor olmalıdır. İbadet konusunda ruhsat verecek doktorun Müslüman olması ulemanın çoğunluğuna göre şarttır. Kendisi inanmadığı bir ibadeti başkası için ne kadar ciddiye alabilir endişesi bu şartı ortaya koymaya sevk etmiştir. Esasen Müslüman olmayan bir doktora gidilebilir mi şeklinde de sorulmuştur bu. Bazı âlimler ise o alanda yaşanılan şehirde Müslüman uzman doktor bulunmuyorsa alanının uzmanı Müslüman olmayan bir doktora da gidilebilir demişlerdir. Bu bir ara izin gibidir. Zor durumda kalan mü'min bu izni kullanabilir. Ruhsat verecek doktorun “iyi bir mü'min” olması ise şart değildir. Doktorluğunda iyi olması, genel durumunu incelememizi gereksiz yapar. Yeter ki aleni bir fasıklığı ile meşhur olmuş olmasın. Söz konusu raporun heyet raporu ya da birden çok doktora danışılarak alınan bir rapor olması şart değildir. Alanında uzman bir tek doktorun raporu yeterlidir. O doktor, ikinci bir doktorla da istişare edilmesini tavsiye ediyorsa ikinci bir doktorun raporu da istenir.
Müslüman olarak namaz ehli olduğumuzu gizleyemeyiz. Namaz kılmak kadar, namazı yaymamız da bir görevdir. Rızık endişesi ile namazı gizlememiz olmaz.
Bir tabibin odasında yalnız olmak, ancak salonda kimsenin olmaması ve kapının kilitlenmesi ile mümkündür. Sizin böyle bir durumunuz olmadığını zannederim. Siz, muhtaç olduğunuz bir doktora mecburen gideceksiniz. Bulunduğunuz yerde alternatifiniz yoksa, sağlığınızı önemsemeniz gerekiyor.
Namaz ayakta kılınır. Bu, namazın farzlarındandır. Ayakta kıldığında zorlanan ve hastalığı artan birisinin veya doktorun “ayakta kılmamalısın” dediği birisi oturarak kılabilir. Bu konuda, doktorun uzman olması yeterlidir, Müslüman olmasını da imkânımız varsa isteriz. Doktorun “ayakta kılma” uyarısının dikkate alınması gerekir.
Şu anda yapmanız gereken bir düzeltme yoktur. Yalnız insan canının söz konusu olduğu bir zamanda namazı bile bozmak caizdir hatta gerekli olduğu durum da olabilir. Bu sebeple böyle bir durumda gürültüye neden olmadan 'doktor var mı?' diye sormalı idiniz. Allah Teâlâ o hallere düşmekten hepimizi muhafaza buyursun.
abdest konusundaki diğer fetvalar
Bu hastalık beyin dâhil organların kullanılmasını engelleyebilen bir hastalık olarak bilinmektedir. Hastalığın düzeyi de hastadan hastaya değişmektedir. Bu hastalığa yakalanan birisi, beyin fonksiyonları açısından hastalığın etkisinde değilse sağlam insanlar gibi ibadetlerine devam edecektir. Temizlik, namaz ve oruç ibadetini gücü oranında yerine getirir. Yerine getiremeyecek durum olduğunda ise o bölümden muaf olur. Mesela namazı ancak oturarak kılabiliyorsa oturur kılar. Temizliğinde taharet yapamıyorsa yaptırma imkânı da bulamadığında ondan muaf olur. Aynı şekilde oruç da böyledir. Orucun farkı olarak tutamaması durumunda, tutamadığı her gün için bir fidye (Ramazan ayında verilen fitre) verir. Hastalık beyin fonksiyonları açısından onu etkilemiş ve melekelerini kaybetmiş ise bu durumda mükellef olma özelliğini yitirmiştir. Bu da onun ibadet sorumluluğunun olmaması demektir. Allah Teâlâ sabırlar ihsan etsin kardeşimize de onunla ilgilenen yakınlarına da. Âmîn.
Tabaka oluşturacak şekilde abdest azasına yapışıp kalan şey abdeste manidir. Yalnız: Mesleğiniz öyle bir işle uğraşan meslek ise ve siz ondan normal şartlarda kurtulamıyorsanız, Veya normal hayatta elinize bulaştı fakat çözücü bir nesne bulamadığınız için ya da cildinize bir zarar gelmeden çözülmesi mümkün olmayan bir şekilde elinizde kaldı ise… Bu iki durumda da zaruret bulunduğu için abdestiniz kabul olur biiznillah.
Rabbimden size sabır ve sebat dilerim. Ve dilerim ki yaşadığınız endişeler ahirette sevap olarak sizi bulsun. Yavrumuza da acil şifalar ve afiyetler diliyorum. Âmîn. Bir kere tek bir pedagog ile yetinmeniz hiç doğru değil. Psikolog ve pedagoglar bir tür içtihat yapmaktadırlar. İsabet kadar yanılmaları da tabiidir. Farklı pedagoglara muhakkak götürmelisiniz. Bunu hassaten tavsiye ederim. İkinci olarak da elbette siz yapıyorsunuzdur ama bir mü'min kardeş olarak tavsiye etmeliyim zannederim: Yavrumuzun günlüğünü tutun. Bir pedagoga gittiğinizde ya o günlüğü özetleyip yazarak önüne koyun ya da notlarınızın bütününü verin ona, daha isabetli kararlara yardım etmiş olursunuz. Din olarak da asla endişelenmeyin ve şunu bilin ki: Belki yavrumuza istediğiniz dini bilgiyi ve uygulamayı veremeyebilirsiniz, dünya hâli bu ama vermiş gibi ecrinizi alırsınız biiznillah. Yürüyüşünüz böyle olsun. Tam bir sabırla yol almaya bakın. Asırlarca sürecekmiş gibi hazırlıklı olun. Duanız büyük bir silahınızdır. Yavrumuza zor/şiddet/tehdit/mahrumiyet yöntemlerini kullanmamanızı tavsiye ederim size. Bu yöntemleri kullananlar zararın en ağırını yaşadılar benim tecrübelerimde. Sabırlı olun. Merhametin ve tatlı dilin gücü sopanın gücünden daha fazladır. Yeter ki sabrın içini doldurun. Anne olarak duanızı sakın basit görmeyesiniz. Bir başka tavsiyem de şu olur: Siz de bir anne olarak böyle bir çocuğun yetiştirilmesi esnasında nasıl ayakta durabileceğiniz konusunda psikolog desteği almalısınız. Dini açıdan ise neyi ne kadar yaptırabilirseniz… Net kuralımız budur. Neyi ne kadar yaptırabilirseniz! Kendinizi yalnız hissetmeyin; sizi kuşatan meleklerle konuşmaya çalışın zaman zaman. Allah yardımcınız olsun. Bir çeşit ibadet olarak bu ibadetiniz makbul olsun. Âmîn.
Cuma günü sabah imsak vaktinden Cuma namazı vaktine kadar gusledilirse biiznillah Cuma günü için gusletmenin sevabına ulaşılmış olur.
Bilerek veya bilmeyerek farkı yoktur. Gusül gerekliliği aynı şartlarda devam eder.
Uzmanın “tedavi için gereklidir ve alternatifi yoktur” dediği bir bant için ruhsat var demektir. Ruhsat bulunduğu sürece de abdest ve benzeri yıkama durumlarında YIKANMAMASI açısından bir sakınca yoktur.