Fetva Meclisi
Soru
Eşim MS hastası oldu. İbadetleri konusunda nelere dikkat etmeliyiz?
Cevap
Benzer fetvalar
Bu nörolojik hastalık ehliyeti yani ibadetle mükellef olma halini kaldıran düzeyde değilse ki genelde öyle biliniyor, ibadet açısından tamamen sorumluluğunu kalkmış kabul edemeyiz. Doktordan öğrendiğimiz kadarıyla bu hastalık vücudun bir tarafını hissetmeme, fark etmeme şeklinde seyretmektedir. Allah teala bundan ve benzeri tahammül edilemez hastalıklardan hepimizi muhafaza buyursun. Amin. Böyle bir hasta namaz başta olmak üzere ibadetleri yapmalıdır. Çünkü şuurunu kaybetmemiştir. Şuurunu kaybetme söz konusu olursa ibadet sorumluluğu düşer. Abdestte belli organları yıkayabiliyorsa onları yıkar. Çevresindekiler yardım edebiliyorsa eksikleri tamamlar. Çevresindekileri de anlayamıyor durumda ise -ki bu hastalığın öyle olduğu söyleniyor- yıkayamadıkları için teyemmüm eder. Teyemmüm de yapamıyorsa bu sorumluluğu kalkar. Gusül için de aynı durum geçerlidir. Suyun altına geçip ıslatabildiği kadarını ıslatarak gusleder. Namazı da ne kadar ve nasıl kılabiliyorsa öyle kılar. Doktoru izin veriyorsa orucunu tutar. İzin vermiyor veya tutamıyorsa fidye verir. Fidye verecek durumu yoksa o da düşer. Diğer ibadetler için de durum böyledir. Son ölçü şuurunu kaybetmesidir. Şuurunu tekrar geri gelmeyecek şekilde kaybettikten sonra ibadete gerek yoktur.
İbadetle yükümlü olmak için akıl nimeti ile yaşıyor olmak gerekir. Aklı yok düzeydeki biri için bu durumu bütün Ramazan boyunca devam ediyorsa, ibadet sorumluluğu yoktur. Onun fidye vermesi de gerekmez. Alzheimer hastası sıfır akıl noktasına gelmiş ise oruç tutması da fidye vermesi de gerekmez.
Herkes kendi ibadetinden mesuldür. Eşiniz size öyle bir iyilikte bulunursa siz de kazanırsınız o da kazanır. Böyle bir durum olmazsa sizin orucunuzun fidyesini veremeyeceğiniz için bir vebaliniz olmaz. İstiğfar edersiniz, dua edersiniz. Allah yardımcınız olsun.
Selamünaleyküm. Allah Teâlâ size sabırlar ihsan etsin. Hastanızla alakalı bir heyet raporu alabilirseniz mesela o rapor, doktorların kavramlarına göre nasıl iade ediliyorsa o ifadeye göre yüzde ellinin altındadır, şeklinde bir rapor çıkıyorsa bu hastanızın mükellef olmayacağını gösterir. Bu durumu tek doktor raporu ile tespit etmeye kalkarsanız fıkhen sonuç bağlayıcı olabilir ama sizin kalbiniz rahat etmeyebilir. Heyet raporu olmasa bile uzman üç ayrı doktorun kanaatini alın. Bu konuda doktor raporu kesinlikle şarttır. Bu rapordan sonra hastanıza, insan olarak en iyi muameleyi yapın, ona karşı bir kasıt taşımadıkça sözünü ettiğiniz incitmeleri ve yalan denebilecek sözleri kullanmanız caiz olur. Allah yardımcınız olsun. Size sabırlar ihsan etsin. Unutmayınız, hasta ile alakadar olmak ciddi bir sevap kaynağıdır aman şeytan o kaynağınızı kurutmasın.
Allah Teâlâ bedenine sağlık, kalbine huzur, hayatına da bereket versin. Sana en büyük tavsiyem şudur: Asla moralsiz kalma. Son nefesinde bile olsan hayata tutunmaya, umutlu olmaya bak. İman konusu da dâhil her şey için moral bir numaralı ihtiyaçtır. İkinci olarak da adım adım iyileşmek ve adım adım büyümek bir kader olduğu gibi iman ve amel konusunda da adım adım ilerleyeceksin biiznillah. Sen moralli ve heyecanlı olduğun sürece iyisin demektir. Allah yardımcın olsun.
Bu kişinin yaptığı kökten yanlıştır. Eşinin yıktığı binasını neden ibadetle tamir etmiyor ki? İbadete daha çok sarılması gereken biri iken nasıl ibadeti ihmal eder? Öncelikle bu insanın, kuru bir evham peşinde olup olmadığına karar vermesi lazım. Gerekiyorsa bunu itimat ettiği birileriyle paylaşsın. Eğer evham değil de ciddi bir durum ama belgeleyemiyorsa boşama tek çaresidir. Böyle bir evlilik olmaz. Boşasın kurtulsun. Allah'a emanet olun.
abdest konusundaki diğer fetvalar
Önceliğimizin tedavimizi Müslüman bir uzmana yaptırmamız olacağı bellidir. Müslüman uzman bulunmadığında veya uzmanlık açısından Müslüman olmayan daha ehil ve etkili olduğunda MÜSLÜMAN OLMAYAN UZMANA da gidebiliriz ve onun raporuna göre de abdest, namaz, oruç gibi ibadetlerde ruhsatla amel edebiliriz. Genel olarak asıl ölçünün UZMANLIK olduğunu söyleyebiliriz.
Tabaka oluşturacak şekilde abdest azasına yapışıp kalan şey abdeste manidir. Yalnız: Mesleğiniz öyle bir işle uğraşan meslek ise ve siz ondan normal şartlarda kurtulamıyorsanız, Veya normal hayatta elinize bulaştı fakat çözücü bir nesne bulamadığınız için ya da cildinize bir zarar gelmeden çözülmesi mümkün olmayan bir şekilde elinizde kaldı ise… Bu iki durumda da zaruret bulunduğu için abdestiniz kabul olur biiznillah.
Rabbimden size sabır ve sebat dilerim. Ve dilerim ki yaşadığınız endişeler ahirette sevap olarak sizi bulsun. Yavrumuza da acil şifalar ve afiyetler diliyorum. Âmîn. Bir kere tek bir pedagog ile yetinmeniz hiç doğru değil. Psikolog ve pedagoglar bir tür içtihat yapmaktadırlar. İsabet kadar yanılmaları da tabiidir. Farklı pedagoglara muhakkak götürmelisiniz. Bunu hassaten tavsiye ederim. İkinci olarak da elbette siz yapıyorsunuzdur ama bir mü'min kardeş olarak tavsiye etmeliyim zannederim: Yavrumuzun günlüğünü tutun. Bir pedagoga gittiğinizde ya o günlüğü özetleyip yazarak önüne koyun ya da notlarınızın bütününü verin ona, daha isabetli kararlara yardım etmiş olursunuz. Din olarak da asla endişelenmeyin ve şunu bilin ki: Belki yavrumuza istediğiniz dini bilgiyi ve uygulamayı veremeyebilirsiniz, dünya hâli bu ama vermiş gibi ecrinizi alırsınız biiznillah. Yürüyüşünüz böyle olsun. Tam bir sabırla yol almaya bakın. Asırlarca sürecekmiş gibi hazırlıklı olun. Duanız büyük bir silahınızdır. Yavrumuza zor/şiddet/tehdit/mahrumiyet yöntemlerini kullanmamanızı tavsiye ederim size. Bu yöntemleri kullananlar zararın en ağırını yaşadılar benim tecrübelerimde. Sabırlı olun. Merhametin ve tatlı dilin gücü sopanın gücünden daha fazladır. Yeter ki sabrın içini doldurun. Anne olarak duanızı sakın basit görmeyesiniz. Bir başka tavsiyem de şu olur: Siz de bir anne olarak böyle bir çocuğun yetiştirilmesi esnasında nasıl ayakta durabileceğiniz konusunda psikolog desteği almalısınız. Dini açıdan ise neyi ne kadar yaptırabilirseniz… Net kuralımız budur. Neyi ne kadar yaptırabilirseniz! Kendinizi yalnız hissetmeyin; sizi kuşatan meleklerle konuşmaya çalışın zaman zaman. Allah yardımcınız olsun. Bir çeşit ibadet olarak bu ibadetiniz makbul olsun. Âmîn.
Cuma günü sabah imsak vaktinden Cuma namazı vaktine kadar gusledilirse biiznillah Cuma günü için gusletmenin sevabına ulaşılmış olur.
Bilerek veya bilmeyerek farkı yoktur. Gusül gerekliliği aynı şartlarda devam eder.
Uzmanın “tedavi için gereklidir ve alternatifi yoktur” dediği bir bant için ruhsat var demektir. Ruhsat bulunduğu sürece de abdest ve benzeri yıkama durumlarında YIKANMAMASI açısından bir sakınca yoktur.