Fetva Meclisi

Faizi helal duruma getiren bir hadis bilmiyorum. Olsa olsa fakihler arasında bazı yerler için faiz sakıncasız olabilir şeklinde bir fetva vardır. O fetva da Avrupa'daki Müslümanlar için uygulanabilir değildir.

Kredi borcuna girip faize bulaşmaktansa bir müteahhide borçlanarak ev sahibi olun. O da borç bu da borç değil mi? Bu sistemi kullanan müteahhit firmalardan birine yönelin.

Sizin şartlarınızda ve İslam toprağı dışında yaşayan bir Müslüman için ev adına kredi almaya ruhsat veren fetvalar vardır. Benim kalbim bu konuda mutmain olmuyor. Size bankayı kullanmanızı tavsiye edemem. Başka yollar denemeye çalışın. Allah yardımcınız olsun.

Bu sonun cevabı muğlaktır. Doğrularla yanlışlar karıştırılmış bir cevap durumundadır. Doğru olduğunu düşündüğümüz şekil şudur: Bankanın satın alıp müşterisine sattığı ve taksitlendirdiği ev satın alınabilir. Ancak bankanın “ev satın almak isteyene taksit imkânı sağlaması” bildiğimiz faizdir. Buradaki bankanın faizci bir banka olması ise başka bir sorundur.

Faizin her çeşidinin büyük günahlardan biri olduğu tartışılamaz bir konudur. Kıyamete kadar faiz için kesin haram olma ilkesi değiştirilemeyecektir. Bunu birinci ilkemiz olarak belirleyebiliriz. Neyin faiz nedeniyle haram olduğu neyin de olmadığı ise başka bir ayrıntıdır. Bu ayrıntı fakihlerin üzerinde asırlardan beri çalıştığı bir mesele olarak önümüzde bulunmaktadır. Ekonomik menfaatlerin dinden ve insandan daha değerli tutulduğu bir zamanda Türkiye gibi ülkelerde yaşayan Müslümanlar açısından bazı zaruri ihtiyaçların temini için ‘o kadarı caiz olabilir’ denecek faiz ruhsatları bulunabilir mi sorusu git gide yaygınlaşmaktadır. Bir tarafta haram helal ayırmadan yaşayan kitleler bulunurken diğer taraftan kuruştan bile faiz ihtimali nedeniyle uzak durmaya çalışan dar bir kesimin zaruri ihtiyaçlarını dahi gidermekte zorlandığı da bir gerçektir. Bu çerçevede şu tespiti yapabiliriz: a- Bizim kanaatimiz normal şartlarda faizin hiçbir çeşidinin helal olmayacağıdır. Bazı ilim adamları ise Türkiye gibi ev edinmenin çok zor olduğu ortamlarda İLK EVİNİ satın alacak birinin başka bir çaresi kalmamış ise kredi ile ev alabileceğini söylemektedirler. Genel bir fetva değilse de gerçek bir zorunluluk yaşayan için değerlendirilebilir bir fetva olarak görülebilir zannederiz. b- Hangi şartların zorunluluk/çaresizlik olacağı herkesin kendi iman ağırlığına göre verebileceği bir karardır. Yöneticilerin yıllar süren gafleti, suiistimali veya vurdum duymazlığı nedeniyle ortaya çıkan fakirliği dinden taviz kopararak kapatmaya çalışmak elbette kabul edilemez. Ortadaki durum bir iman ve takva mücadelesidir. Takvadan yana olmaya dikkat edilmelidir. Ağır bir zaruret hâlinde ise zaruretler için verilen fetvalardan istifade edilebilir ama ZARURETİN ne olduğunu tespit herkes için farklı olabilir. Allah Teâlâ yardımcımız olsun.

Selamünaleyküm. Bu, o hoca efendilerin bir içtihadıdır. Biz o kanaatte değiliz.

Bu sorudaki ifadede hiçbir mani yok, alınabilir tarzında bir anlam çıkıyor. Bu doğru olmaz. Devletin vatandaşı iş üretmeye teşvik için faizsiz olarak verdiği teşvik alınabilir. Bunu bankanın vermesi ve devletin ona kendi aralarında bir ödeme yapıyor olması açısından direkt kredi almak gibi değildir diyebiliriz. Alan el olmak sorundur. Bankadan almak çeşidi ne olursa olsun sorundur. Uzak durulması tercih edilmelidir. Zaruretler söz konusu olursa bu açıdan bakılabilir sadece.

Sizin çalıştığınız iş yeriniz faiz veya domuz mamulü gibi esasen haram olan bir iş yapıyorsa orada çalışmanız caiz olmaz. Eğer iş konusu helal ise onların sizin maaşınızın kaynağını nasıl elde ettiklerini tetkik etmeniz gerekmez. Maaşınızı alabilirsiniz.

Bataklıkta iş yapmaya çalışmayın. Evet, para bulmanız zor ama ilk etapta siz diplomanızı, parası olan biri de parasını ortak etsin ve ortak bir şirket kurun. Çaresizliğe iman etmeniz gerekmiyor. Faizle başlamak ehir yiyerek yaşamaya çalışmak gibidir.

Tevbe etti ve tevbesine sadık kaldı ise böyle birine yardım edilebilir. Sadaka verenler mesela “Kudüs için” diye şartlı bir sadaka vermemiş iseler o sadakalardan da verilebilir.

Faizli bir kurumda ancak zaruretten bulunulabilir. Orası en ağır haramlardan birinin işlendiği yerdir. Orada zaruretten bulunan müminlerin bulundukları yer, manen temiz olmadığı için selam gibi mübarek bir kelimeyi telaffuz etmemeleri, bilhassa o işlemlerle meşgullere bu kelimeyi sunmamaları yönünde fikir beyan eden âlimler oldukça güzel bir tespitte bulunmuşlardır.

Eşinizin itimat ettiği fetvayı biz muteber görmüyoruz. O kılıfla faiz canavarı ezilmiş olmaz. Sizin ise malınızla destek olmamanız gerekir bu hataya. Onun hatası ise sizi bu noktada bağlayıcı değildir. Nezaketle ve aile ilişkinizi yıpratmayarak karşı durun faiz lakaytlığına. Allah yardımcınız olsun.