Fetva Meclisi
Soru
Selamün aleyküm hocam. Haram mal satan yerlerden alışveriş yapmanın hükmü nedir hocam? Mesela coca cola nın yapımında böcek-fare vs. kullanılıyo diyen kaynaklar var, içeriğini de 100 küsür senedir saklıyolar zaten, diyeceğim şu bugün coca cola satmayan market vs. yok gibi, ne yapmamız lazım hocam, ayrıca ürünlerde bozmasınlar diye kullanılan emülgatörlerin de bir kısmı domuz eti türevinden vs. yapılıyomuş, ne yapalım hocam? Alışverişimizi marketlerden yapmamız üzerimize mesuliyet getirir mi? Ayrıca büyük ihtimalle bilmeden domuz eti yiyoruz ama bu domuz eti kullanılan emülgatörlerin listesi de tam belli değil bu konu hakkında bir çalışma yapar mısınız lütfen çok önemli bir mevzu bu. Selamün aleyküm.
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Haram olduğu kesin bilinen şeylerin satılması haramdır. Sözünü ettiğiniz ürünler hakkında elimizdeki bilgiler katiyet derecesinde değildir. Satmamayı tercih ederiz ama haramdır demekte zorlanırız.
Selamünaleyküm. Devletin nar koyduğu yani fiyatını sabitlediği ekmek gibi temel malzemeler dışında fiyat tahdidi yoktur. Satıcı, uygun gördüğü bir fiyattan satar. Günün bir saatinde şu fiyata başka saatinde de bu fiyata satabilir. Malın iyisine başka fiyat, düşüğüne başka fiyat isteyebilir. Bir hile ve yalan olmadıkça satış serbesttir. Fazla emek verdiği bir mala fazla fiyat isteyebilir, ambalaj farkını alabilir. Jelâtinli mallarda bir endişe olduğu ise doğrudur. Tamamen haram dememizi zorlaştıran durumlar var ama jelâtin domuz ihtiva etme riski yüksek bir üründür. Bu nedenle kullanılması sakıncalıdır deriz.
Selamünaleyküm. Domuza dair bütün ürünler haramdır. Bilerek ve alternatifi varken domuz ürününün kullanılması haramdır. Kitap ismi tavsiyesi yapmamız sitenin konumu gereği doğru olmamaktadır.
Haklısınız, domuz ürünleri şu veya bu sebeple pek çok alanda kullanılabiliyor. Eti, kanı, kemiği, kılı, derisi, yağı kullanılabiliyor. Yeni yeni tıpta insan yedek parçası denebilecek ürünlerle kullanılabiliyor. Dinimiz İslam hakkında en önde farklılık olarak neler olabilir diye soru sorulsa çok rahatlıkla diyebiliriz ki faiz gibi bir iki başlıktan sonra muhakkak domuz gelecektir. Domuz konusu bu ümmetin hassas konularındandır. Hassas olduğu kadar da sorundur ve risktir. Bir imtihan olarak da ucuzluğu, üretim kolaylığı gibi faktörler bu imtihanı kazanmayı zorlaştırmaktadır. Domuzun sadece tüketilmesi değil ticareti bile yasaktır. Yüzde yüz kimyasal dönüşüm görmüş olması dışında domuza ait hiçbir şey kullanılamaz. Fakihlerimiz domuz derisinin tabaklanmış halinin bile caiz olmayacağını söylemişlerdir. Nerede kaldı ki domuz yağı katılmış çikolata helal olsun! Biz buna göre değerlendirerek domuz ve ürünleri konusunu bir imtihanımız olarak görecek ve gevşeklik göstermeden bu imtihanı kazanmaya çalışacağız. Allah yardımcımız olsun.
Hakkında kesin bir hüküm bulunan eşyanın satılması, alınması haram olur. Kesin hüküm bulunmayan konularda ise böyle bir hüküm veremeyiz. Sözünü ettiğiniz nesneler ya tıbben yüzde yüz sakıncalı kararı verilecek ya da ulema heyetinden satılmasının caiz olmayacağına hükmedilecek. Aksi takdirde görmek bile istemiyor olsak da haramdır diyemeyiz.
Meseleyi bir firmanın ürünleri üzerinden ele almamız hatalı olur. O veya başka bir firmanın ürünü yerine ilkelerimizi devreye sokmamız gerekmektedir: - Alkollü veya alkole alıştıran ya da alkol gibi bağımlılık yapan bir ürünü kullanamayız. - Tıbbın uzun vadede de olsa insana zararlı bulduğu bir nesneyi tüketemeyiz. - Müslümanlara karşı kini bulunan firmaların veya kini bulunanlara destek olan firmaların ürünlerini kullanamayız. Zikrettiğiniz ürünler için bu üç kural geçerlidir. Öyle veya böyle sofralarımızdan bu ürünlerin uzak tutulması en azından stratejik bir konu olarak gereklidir. Çocuklarımızın bunlara karşı tepkilerini canlı tutmak ve gerekçelerimizi onlara ikna etmiş olmak gerekir.
alışveriş konusundaki diğer fetvalar
Selamünaleyküm. Bu da bir ticarettir, yapılabilir. Çünkü para da buğday gibi maldır. Altın da maldır, alınır satılır.
Selamünaleyküm. Bu sistemi kullanabilirsiniz ancak bir yönü ile caiz iken başka bir yönü ile haram olabileceğini de unutmayınız. Sadece internetten ödeme yapabilme bölümü için kullanılabilir.
Ticaretin helal olmasının en önemli şartlarından biri tarafların işinin ve kazancının net olmasıdır. Bu kazançta her ne kadar bir belirlilik var gibi görülüyorsa da müphem şeyler üzerinden yürütülen bir kazanç olduğu hissi vermektedir. Bir ilim kurulunca enine boyuna incelenmedikçe helallik kararı verilmesi yanlıştır.
Sorunuzu şu şekilde anladım: 'Şu anda 140 lira olması gereken pancarı, bir yıl önceki fiyatı olan 80 liradan alsam caiz midir?' Eğer soru böyle ise ve burada sizin bir hileniz, baskınız yoksa bu alışveriş helaldir. Allah'a emanet olun.
Dinimiz bizi, eli kolu bağlı bırakmış değildir. Alkol satılan yerden alışveriş yapmayı yasaklamış ama aç kalın, sürünün de dememiştir. Mü'min, alkolle ilgili hassasiyetini korur, çaresiz kalınca da kendisine ruhsat verildiğini bilir. Ruhsatı da gerektiğinde ruhsat kadar kullanır. Bunda bir sakınca yoktur. Allah'a emanet olunuz.
POS cihazının kullanılması için bir sakınca yoktur diyebiliriz. Ancak erken tahsil karşılığı bankanın para kesmesi fıkıh açısından bir sorun oluşturabilir. Bu ayrıntıya dikkat etmek gerekiyor. Gerçi her halükârda bunu caiz görenler vardır. Faizin tehlikesine karşı hassas olmak en evla olandır. Allah'a emanet olunuz.