Fetva Meclisi

Aleykümselam. Bu bir telif hakkı meselesidir. Bu kişi sizin yaptığınıza razı olur mu? Bir de yaptığınız değişiklik yüzde kaç değişmiş yapacak programı? Öyle veya böyle satmanıza izin vermediği sürece satışın caiz olmayacağını düşünürüz.

Farklı müşterilere farklı fiyatla mal satmakta sakınca yoktur. Yalanda sakınca vardır.

Olmayan bir şeyi satmak başka şey, bir insandan “şu özelliklerde ve şu vasıfta bir daire” istemek ve bunun ücretini ödemek başka şeydir. Bir terziye elbise sipariş vermek gibi bir durumdur bu. Bir müteahhide “bir daire” diye sipariş verilirse bu olmayan bir şeydir, caiz de değildir. “Şu adreste şöyle şöyle bir daire” dendiğinde ise olmayan ama olmuş gibi planlanabilen ve hukuken ispat edilebilen bir şey konuşulmuş olur. Bu da caiz görülmüştür.

Mesela yüz liralık alışverişlerini siz ödeyip onlardan yüz lira artı bir rakam alıyorsanız bu bir faizdir, yapılması da caiz olmaz. Şöyle yaparsanız caiz olur: Siz onların alacakları şeyi orada kendiniz için satın alın. Sonra da onlara dilediğiniz fiyattan satın. Ama bunu gizli yapmayın.

Anlattığınızda bilgi yeterli olmamakla beraber, bu tür bir iade sigorta sayılmaz. Defolu malı geri alan bir satıcı gibi davranmış olmaktadır. Allah'a emanet olun.

Mevcut arızayı gizleyerek satan birisinin yaptığı hatadır. Böyle bir satışı iptal edip parayı geri almak müşterinin hakkıdır. Arızanın masrafını alarak alışverişi sürdürmesi de mümkündür.

Fazla alsalardı gidip istemen nasıl hakkın idi ise eksik almalarına karşı senin eksiği götürüp tamamlaman da onların hakkıdır. Mü'min kendisi için razı olmayacağına diğer mü'min kardeşi için de razı olmaz.

Kredi kartı bankada mevcut bir parayı kullanma amacı ile bulunduruluyorsa bunda sakınca olmaz. Bankaya borçlanmak ve bankanın faiz talep etmesi şeklinde sonuçlanan kartlarda ise faiz söz konusu olduğu için caizlik yoktur. Bankanın verdiği kart için başta bir hizmet bedeli istemesinde ise sakınca olmaz.

Böyle bir ticaret mümkündür, caizdir. Piyasada bulunan bir malın siparişini kabul ediyorsunuz, teslimi mümkün olanı sipariş alıyorsunuz. Sakıncası olmayacağını söyleyebiliriz.

Tam anlamı ile “çıplaklık” denecek bir ürünü satmanın harama destek olmak olacağını bilmemiz gerekir. Bu bir gevşeme ve tavizdir. Herkes işlediği haram kadar, harama destek olduğu kadar mesul olacaktır şüphesiz. Yalnız şunu tespit etmemiz gerekir: Çıplaklık için kullanılabileceği gibi normal bir giyim olarak da kullanılabilecek bir kıyafet için bu kural geçerli olmaz. Allah Teâlâ işinize kolaylık versin, rızkınızı helalden kazanmaya sizi muvaffak kılsın.

Bu kartı size hak ettiğiniz şartlarda verdi ise onunla alışveriş yapmanızda sakınca olmaz ama siz hak etmediğiniz bir şeyi hileli bir şekilde almış olsaydınız o size helal olmazdı.

ÎNE satışı (bir kimsenin bir malı belli bir fiyat karşılığında vadeli olarak satıp aynı malı peşin parayla sattığı fiyattan daha ucuza geri satın alması), nakit ihtiyacını karşılamak için ticaret kılıflı faiz alışverişinin adıdır. Şöyle ki: A kişisinin bin liraya ihtiyacı vardır. B kişisine bir malı iki bin liraya taksitle satıyor. Aynı anda o malı bin liraya nakit olarak ondan geri satın alıyor. Aradaki bin lira, kılıflandırılmış bir faizle elinde kalıyor. Bu haram işlerden biridir.