Fetva Meclisi
Soru
Hocam mahremsiz yolculuk için doksan km şartını okumuştum. Bu şartın, Peygamber Efendimiz (sav) döneminde yolculukların deveyle yapıldığı için bir insanın deveyle gün içinde katettiği mesafeye göre hesaplandığını öğrendim. O dönemde ulaşımı sağlamak için deve, at gibi binekler kullanılırken günümüzde araba, otobüs, uçak gibi araçlar kullanılıyor ve bunlar bir gün içinde çok daha fazla mesafe alabiliyor. Peki, biz neden sınır olarak hadiste geçen "gün" kavramını değil de o zamanın şartlarına göre belirlenmiş olan mesafeyi (doksan km) esas alıyoruz?
Cevap
Benzer fetvalar
'Üç günlük mesafe' bugünkü rakamlarla DOKSAN KM civarında yapmaktadır. Bu nedenle gün olarak değil de mesafe olarak zikredilmektedir.
Yasak doksan km fazlası yola gitmektir. Uzakta güvenli bir yerde yaşamakta sakınca yoktur.
Kadınların beraberlerinde mahremleri olmadan doksan kilometreden daha uzun bir mesafeye gitmeleri hadislerle sabit bir yasaktır. Tıbben gerekli acil bir müdahale veya zorunlu bir cihat için bir ruhsattan söz edilebilir. Sizin yapacağınız işin bunlardan birine girip girmeyeceğini siz karar vermelisiniz. Bizim kanaatimiz, böyle bir riske girmeye değer olmayacağıdır. O denli değerli buluyorsanız bir mahreminizi en azından yolculuk süresi için beraberinize alarak bu ciddiyeti göstermelisiniz.
Selamünaleyküm. - Seferilik mesafesi ile alakalı km şeklinde bir bilgi âyet veya hadislerde yoktur. Hadislerde geçen ölçüler günümüz rakamlarına ayarlandığında bu bilgi ortaya çıkmaktadır. Yaklaşık 90 km bu ölçüyü gösterir. Bunun biraz aşağı biraz yukarısı tartışmayı gerektirmeyecek bir durumdur. - Seferilikle alakalı konular bir ruhsattır. Yolculuk ne kadar rahat olursa olsun, seferilik ruhsatından istifade etmek veya etmemek durumu değişmez. Bilhassa namazları kısaltarak kılmak edebe daha uygun görülmüştür. - Hicrî yılbaşı ile alakalı bilgi bir hurafeyi yansıtmaktadır. Şehitlik bile kul hakkını kaldırmaz. Herkes haddini bilmeli ve Allah adına konuşmaktan şiddetle kaçınmalıdr.
Mesafe ölçülürken evden gideceğiniz yere olan mesafeyi ölçersiniz. Namaz kısaltma gibi seferîlik hükümleri için de il sınırlarını çıkmayı ölçü alırsınız.
Bir bayanın, beraberinde mahremi olmadan toplamı 90 km'den fazla olan bir yola çıkması caiz değildir. Kat edilen yolun mesafesi önemlidir. Uçak veya başka bir araç hükmü değiştirmiyor. Bazı âlimler, bu asırda gelişen imkânların böyle bir yolculuğu mübahlaştırabileceğini söylemişlerse de takvaya uygun olan ve tercih edilen görüş, kadının mahremi olmadan tek başına yolculuğa çıkamayacağı görüşüdür.
90 km konusundaki diğer fetvalar
Bir kadının yanında mahremi olmadan 90 km’lik bir yolu gitmesi caiz değildir. Kendi yaşadığı bölgede farz ilim alabileceği bir yer yoksa bu farz olan ilmi alabileceği bir mesafeyi yanında mahremi olmadan gitmesini zaruret gören fakihler de vardır. Bunun dışındaki ziyaretler, gezilerde ya da farz olmayan bir ilim için 90 km hesabını yaparak yolculuğa çıkıyor olmalısınız. Deniz yolculuğunda kaç milin kaç km yaptığını hesap ederek km ve mil farkını öğrenebilirsiniz. Şafii mezhebine göre km hesabı Hanefi mezhebinden biraz daha farklıdır. Bunu da bir Şafii ilmihaline bakarak öğrenebilirsiniz.
Meselemiz yolculuk meselesidir. Seksen km mesafeden daha uzun mesafelerin gidişi bir yolculuk, dönüşü ise ayrı bir yolculuktur. İki ayrı yolculuk gibi görünüz meseleyi.
Kadının doksan km’den uzun bir yola yalnız çıkması nehyedilmiştir. Yanında bir mahremi bulunması istenmiştir. Bu mahrem, ulemanın cumhuruna yani çoğunluğuna göre baliğ olmasa da olur. Büluğ çağına yaklaşmış yani on yaşları civarında bir çocuk olması yeterlidir. Hanbeli uleması ise bunu baliğ çocuk olarak kaydetmişlerdir.
Nasların yasakladığı nokta “tek başına mahremsiz yolculuktur”. Uzak bir yerde tek başına veya kendisi gibi bayanlarla kalması yasak kapsamında değildir. Böyle bir durumdaki ölçü, bulunduğu yerin emniyet açısından ne durumda olduğu ile belirlenir.
Seferîlik mesafesini EVİNİZDEN GİDECEĞİNİZ YERE şeklinde hesaplayacaksınız. Seferî oluyorsanız NAMAZLARI KISALTMAYA şehrinizden çıkışta başlayacaksınız.