Fetva Meclisi
Soru
Hocam GİMDES gönüllü il temsilcilerine dört gün sürecek bir kamp düzenleyecek İstanbul’da. Geçen yıl da olmuş siz de teşrif etmiştiniz. Ancak bir kadın olarak doksan kilometreyi aşarak gitmemiz uygun mu?
Cevap
Benzer fetvalar
Olağanüstü bir durum için kadının doksan km ve daha ötesi bir seyahate çıkmasında sakınca olmaz. Normal durumlarda ise beraberinde bir mahremi yokken öyle bir geziye çıkması caiz görülmemiştir. Bazı muasır âlimler uçak yolculuğu gibi güvenli yolculukların caiz olabileceğini söylemişlerdir ama bu genel bir kanaat değildir.
Nasların yasakladığı nokta “tek başına mahremsiz yolculuktur”. Uzak bir yerde tek başına veya kendisi gibi bayanlarla kalması yasak kapsamında değildir. Böyle bir durumdaki ölçü, bulunduğu yerin emniyet açısından ne durumda olduğu ile belirlenir.
Kadının beraberinde mahremi olmadan seferîlik mesafesi kadar bir mesafeye (doksan km ve daha fazlası) çıkması caiz olmaz hükmü genç veya yaşlı herkes için umumidir. Sadece Maliki mezhebi fukahasından bazıları yaşlı kadınların güvenli kabul edilen bir yolculuğa mahremsiz çıkabileceklerini söylemişlerdir. Anneniz için bu fetva ile hareket edebilirsiniz.
Eşinizin böyle bir izin vermeme hakkı vardır. Mesafe olsa da olmasa da bu hak onun hakkıdır. Bunu takdir etmeli idiniz. Eşinizin sizinle beraber gelip öyle bir yolculuğu size yaptırma konusundaki anlayışı ise eşler arasındaki ilişki düzeyi ile alakalı bir durum olmalıdır. Zaruri bir durum olmadıkça kadınların beraberlerinde bir mahremleri olmadan doksan km’den uzun bir mesafeye yolculuk yapmaları caiz değildir.
Yolculuk konusunda hüküm bellidir. Doksan km mesafelik bir yolu mahremsiz olarak kadının gitmesi caiz değildir. Yolculuğun hangi amaçla yapıldığı, nasıl gidildiği, zaruret içerip içermediği gibi hususlar da hükme etki eden faktörlerdendir. Bahsettiğiniz ilim maksatlı yolculuğa izin veren ulema da bulunmaktadır. Bu ruhsattan istifade edebilirsiniz. Ne kadar “ilim maksadı” taşıdığı, sizin için bu ilmin ne ifade ettiği hususu ise tamamen sizin kararınız, bunu kalbiniz belirleyecektir. Rabbim yardımcımız olsun.
AleykümselamDoksan km’den uzak bir mesafeye kadının tek başına gitmesi caiz değildir. Ağır bir zaruret olmadıkça kural böyledir. İlim için yapılabilecek bir yolculuk umumiyetle ZARURET kurallarına girmez. Yalnız yolculuk gerçekleştikten sonra orada kalması için bir kural yoktur. Güvenlik açısından sorun olmadıkça kalabilir. Buna göre bir bayan Almanya’dan Türkiye’ye mahremi ile beraber gelip Türkiye’de güvenli bir ortamda kalabilir. İlim de tahsil eder.
90 km konusundaki diğer fetvalar
Bir kadının yanında mahremi olmadan 90 km’lik bir yolu gitmesi caiz değildir. Kendi yaşadığı bölgede farz ilim alabileceği bir yer yoksa bu farz olan ilmi alabileceği bir mesafeyi yanında mahremi olmadan gitmesini zaruret gören fakihler de vardır. Bunun dışındaki ziyaretler, gezilerde ya da farz olmayan bir ilim için 90 km hesabını yaparak yolculuğa çıkıyor olmalısınız. Deniz yolculuğunda kaç milin kaç km yaptığını hesap ederek km ve mil farkını öğrenebilirsiniz. Şafii mezhebine göre km hesabı Hanefi mezhebinden biraz daha farklıdır. Bunu da bir Şafii ilmihaline bakarak öğrenebilirsiniz.
Meselemiz yolculuk meselesidir. Seksen km mesafeden daha uzun mesafelerin gidişi bir yolculuk, dönüşü ise ayrı bir yolculuktur. İki ayrı yolculuk gibi görünüz meseleyi.
Hadislerdeki zaman birimleri, mesafeye dönüştürülmüş ve bu sınır yaklaşık olarak 90 km olarak kabul edilmiştir. Günümüzde modern araçlarla yapılan yolculukların hızına bakılmaksızın, mesafe ölçütü sabit bir kriter olarak uygulanır. Çünkü ulaşım araçlarının hızları zamana göre değişiklik gösterebilir, ancak mesafe sabit bir ölçüttür. Zaruret hallerinde (eğitim, sağlık gibi) veya güvenlik tamamen sağlanmışsa, bazı ruhsatlar devreye girebilir. Ancak bu, mutlak bir caizlik değildir.
Kadının doksan km’den uzun bir yola yalnız çıkması nehyedilmiştir. Yanında bir mahremi bulunması istenmiştir. Bu mahrem, ulemanın cumhuruna yani çoğunluğuna göre baliğ olmasa da olur. Büluğ çağına yaklaşmış yani on yaşları civarında bir çocuk olması yeterlidir. Hanbeli uleması ise bunu baliğ çocuk olarak kaydetmişlerdir.
Seferîlik mesafesini EVİNİZDEN GİDECEĞİNİZ YERE şeklinde hesaplayacaksınız. Seferî oluyorsanız NAMAZLARI KISALTMAYA şehrinizden çıkışta başlayacaksınız.