Fetva Meclisi

Kâfir kâfirdir. Şu kâfir bu kâfir diye biz ayırıyoruz, Allah ayırmıyor. Onların hiçbirini Allah sevmiyor, biz de ona göre davranırız. Genel anlayışımız budur. İhtiyaçlarımızı gidermeye gelince, seçebildiğimiz kadar seçeriz. Bizdeki kâfirler veya uzaktakiler gibi ayrımlar yapmayız. Keyfilikten uzak dururuz. Göz göre göre aldanmayız. Yapabileceğimiz bu kadardır. Allah yardımcımız olsun.

Hiçbir dine hiçbir ahlak değerine inanmayan bir kitle için tepkimiz elbette olmalıdır. Sizin veya diğer ticaret yapanların tepkisi ne kadar ses getirir, ne kadar etki eder onu bilemeyiz. Siz kendi çapınızda bir tepki göstermiş olursunuz ama bunu vicdanı bir tepki olarak görün. Dini bir hüküm gibi yorumlamamanız daha yerinde olur.

Bu konuda yaşadığımız ülkemiz bir yasaklama getirene kadar yaptığınız haram olur diyemeyiz. Kalbinizin sesi ise bambaşka bir başlıkta ele alınabilir.

Meseleye bir de strateji açısından bakın. Allah’ın haramları ile savaşmamız, onları azaltmamız gereken bir dünyada, bir de Müslüman’ın bir harama -ona olur diyen olsa bile- alet olması doğru mudur?

Ticaretiniz helal bir ticaret ise mesela alkol gibi bir nesneyi satmıyorsanız müşterilerinizin kâfirlerden oluşmasında bir sakınca yoktur. Müşterinizin Müslüman/kâfir olmasından çok ticaretinizin helal olup olmadığına bakarsınız. Allah lütfeder de bir gün sadece Müslümanlarla muhatap olmayı da görürüz.

Müslüman'ın, yemesi haram olan bir şeyi imha etmesi esastır ancak onların dininde o haram değilse bir Hıristiyan’a verilmesine bir ruhsat bulunabilir. Bu ruhsat olarak mümkündür de ortada başka bir husus var. O da şudur: Harama karşı nefretimizi, bir mü'min olarak refleksimizi şeytan, onu komşuya verdirerek azaltabilir. Bu inceliğe dikkat edelim. Bir hatıra olarak size aktarayım. Birkaç sene evvel rahatsızlanmıştım. Mahallemizdeki bir imam arkadaş geçmiş olsuna gelmişti. O gidince hediye olarak getirdiği poşette iki büyük şişe kola çıktı. Çok alınmıştım bu durumdan. Büyük bir hakaret olarak gördüm bunu. Rahatsız olduğum hâlde kalktım, çocukları toplayıp, o iki şişeyi lavobaya dökme töreni diye bir tören yaptım. Ailece onu döktük. Sonra da şişelerini çöpe attık. Biraz rahatladım ondan sonra. Mümkün olduğu kadar, içimizdeki nefreti ve gayreti söndürmeyelim. Heyecanı ölen mü'mini namaz bile ayağa kaldıramaz. Size dualar ediyor, dualarınızı bekliyorum.

Direkt TOKİ’den ev almak caiz değildir şeklinde bir cümle kurulamaz, öyle bir fetva yoktur. TOKİ veya başka bir kişi ya da kurum, fıkıhtaki kurallara uygun olmayan bir iş yaparsa ona caiz değil denmesi gerekir. TOKİ devlet kurumudur diye yaptığı her iş için caiz denemez, denmemelidir. Genel olarak gayrimenkul alışverişinde kurallarımız şöyle özetleyebiliriz: Gayrimenkul ticaretinde taksitli iş yapmak caizdir. Caiz olmayan faizli iş yapmaktır. Taksitlerdeki gecikme ihtimaline karşı ödenecek rakamlara ilave yapılması bir faiz işlemidir. Sözleşme anında söz konusu ev veya dükkânın niteliği belli ise ve ödenecek rakam da belli ise ticarette sıkıntı yoktur. Ödemenin bir bölümünün taksitle olması sakınca oluşturmaz. Örneğin satıcı “her altı ayda bir şu kadar fiyat farkı getireceğim” dese ve sonuç olarak kaç para ödeneceği biliniyorsa yine bir sakınca olmaz. Ancak altı ayda veya belli zaman dilimlerinde “filan gelişmeye göre bir artış yapacağım” gibi bir fark sözleşmeye konursa bu durumda alıcının toplamda ne ödeyeceği net olarak bilinmiyor demektir. Fıkıhta buna “alışverişte cehalet” denmektedir. Bu da söz konusu alışverişin caiz olmamasını doğurmaktadır. Sorudaki TOKİ bağlantısı bu noktada tıkanmaktadır. Faiz sıkıntısının aşılabildiği durumlarda bu aşılamıyorsa faiz düzeyinde olmasa da fıkıh açısından caizliği zorlayacak bir sorun bulunduğundan caiz olmayacağı yönünde görüş belirtilmektedir. Allah yardımcımız olsun.

Daha yükseğe veya daha düşüğe geri verilmesinde ortada bir faizli para üretme gibi neden yoksa sakınca olmaz.

Caminin içinde bir bölümü ticari mekâna dönüştürmek haramdır. Camide otururken birisinin isteğine cevap verip basit bir şeyi satmak ise mubahtır denmiştir.

Mevcut arızayı gizleyerek satan birisinin yaptığı hatadır. Böyle bir satışı iptal edip parayı geri almak müşterinin hakkıdır. Arızanın masrafını alarak alışverişi sürdürmesi de mümkündür.

Belirttiğiniz her üç durum da caizlik sınırları içinde kalabilir. Yalnız şunu bilmemiz gerekiyor: Bir dükkân açıp orada elindeki malları satan bakkalın işi gibi bir iş değildir bu. Sanal dünya üzerinden yapılan işlerin riski bulunmaktadır. “Yapılmamalı” sözü ile “yapılabilir” sözü arasında iyi bir dengede durmak gerekiyor.

Sadece kart olarak kullanılmasında bir sakınca olmaz ama kullanılan paraya fark verilecek durum oluştuğunda haram devreye girer. Bu nedenle ayrıntısını bilerek kullanılmalıdır o kartlar.