Fetva Meclisi

Selamünaleyküm. Çalıştığınız firma ile yaptığınız akitte bu hususla alakalı bir kayıt varsa siz o kayda sadık kalmalısınız. Böyle bir kayıt yoksa sizin yaptığınız ilave işin, çalıştığınız firmanın ticaretine zararı dokunmasına veya bir zararı olmamasına göre hüküm değişir. Ortada bir durum söz konusu ise o zaman da bu konu ile alakalı iş çevrelerindeki genel teamüle göre karar verebilirsiniz.

Senin tarif ettiğin sistemde, mal mevcut; mal sana ait (mülkiyet sende); malı görme imkânın var; malı istersen sen de alıp kullanabilirsin; malı yurt dışına kendi namına gönderiyorsun; satış sonrası müşteriye ulaşım garantisi senin üzerinden sağlanıyor. Bu durumda artık “malı satmadan önce mülkiyetin altında bulundurman” ve “alıcıya teslim sorumluluğunu üstlenmen” şartları gerçekleşmiş oluyor. Bu modelle yapılan ticarette bir sakınca yoktur. Çünkü bu, artık “sahipsiz malın satışı” değil, “mevcut ve bilinen bir malın ticareti” olur. Amazon’la çalışmak fıkhen mutlak/kesin haram olmamakla birlikte ahlâken ve ümmet vicdanı açısından şu anda sakınılması gereken bir yoldur. Alternatife yönelmek hem rızayı ilahîyi hem ümmetin duasını kazanmak demektir. Bu bir “pazarlama” değil, bu çağın cihadıdır kardeşim. Allah’ın rızasının olmadığı bir ticaretten kazandığın para, Filistinli bir yetimin duasına bedel olabilir mi?

İki gerçekle karşı karşıyayız. Birincisi artık ticaret böyle bir şekil almaktadır. Yakın bir zamanda tamamen denecek kadar da ticaret bu şekli alabilir. Bu bir gerçektir. İkinci olarak da, bu ve benzeri ticaretlerde sorun ihtimalinin yüksekliğidir. Dinimiz de bu nedenle böyle ticaretlerde sakınca görmektedir. Netice olarak zannımız şudur: Sizin yaptığınız şekli ile ticaret 'elinde olmayanı satmak' şeklinde tam oturmuyor. Bir tür mal elinizdeki gibi durmaktadır. İnşaallah sakıncası yoktur. Mümkün olduğunca dikkat etmeye çalışınız.

Aleykümselam. Bankaya bulaşma anlamına gelen her şeyde fıkıh açısından bir sıkıntı oluşacağı muhakkaktır. Bu sıkıntıyı ikiye ayırabiliriz: Bankanın faizine bulaşma ve banka üzerinden faizine bulaşmadan da olsa iş yapma. Her ikisinde de sıkıntı olduğu muhakkaktır ama faizin kendisi ile sıkıntıya girmekle faizli bir yerde iş yapmaktan ötürü sıkıntıya girmeyi aynı tutamayız. Kredi kartını kullanmayı da bu açıdan ele alırız. Eğer kart faiz ödemesine neden oluyorsa birinci sıkıntı ortaya çıkar. Öyle bir faiz ödeme durumu olmuyorsa ikinci türden sıkıntı oluşur. İkinci türden bir sıkıntıyı da, belli bir zaruret ya da alternatifsizlik gibi kalıplara oturtabiliriz. Bu da kişinin imanı ve takvası ile alakalıdır. Burada faizli bir kurumla beraber bulunma riskini herkes kendi ölçüsünde değerlendirecektir. Maalesef iş adamlarımızın sözünü ettiğiniz endişelerine çare üretebilecek durumda değilim. Onları ve bizi Allah Teâlâ'nın haramlardan muhafaza etmesine dua ediyorum.

Aleykümselam. Sözünü ettiğiniz sistemin ayrıntıları hakkında bir bilgimiz yoktur, o bölüme cevap veremiyoruz. Kart kullanımı bilhassa faizsiz bir bankadan alınması ve gününde ödeme gibi şartlarına riayet edilmesi durumunda mümkündür.

Bunu bir fatura ödeme durumu gibi görebiliriz. Resmi faturalar da mecburen bankalar üzerinden yatırılabiliyor. Bunu da bu hâliyle mecburi bir uygulama görürüz.

Sadece kart olarak kullanılmasında bir sakınca olmaz ama kullanılan paraya fark verilecek durum oluştuğunda haram devreye girer. Bu nedenle ayrıntısını bilerek kullanılmalıdır o kartlar.

Satın aldığınız altını size verebileceğini söyleyen bir kurumla öyle bir alışveriş yapılabilir.

Mevcut arızayı gizleyerek satan birisinin yaptığı hatadır. Böyle bir satışı iptal edip parayı geri almak müşterinin hakkıdır. Arızanın masrafını alarak alışverişi sürdürmesi de mümkündür.

Caminin içinde bir bölümü ticari mekâna dönüştürmek haramdır. Camide otururken birisinin isteğine cevap verip basit bir şeyi satmak ise mubahtır denmiştir.

Evet, faizli bankadan katiyetle uzak durmak gerekiyor. İçinde bulunduğumuz hayat ise bankayı bir tür olmazsa olmaza çevirmiştir. Biz de buna göre hareket ederiz. Daha önce aldığınız parçaları atmanız gerekmez. Bir fakire verirseniz daha iyi olur. Faiz ödenmeden sadece kart kullanılarak ticaret yapmakta sakınca yoktur. Su ve benzeri faturaların geciktirilmesi nedeniyle oluşturulan fark, ödeyen için vebaldir. Mecburen de ödenecektir. Bankadaki paranın karşılığı olarak kullanılan kartların kullanımında sakınca yoktur.

Daha yükseğe veya daha düşüğe geri verilmesinde ortada bir faizli para üretme gibi neden yoksa sakınca olmaz.