Fetva Meclisi
Soru
Hocam ben gurbette bir köyde yaşıyorum. En yakın camii on dört km. Camiye trenle yetişme zamanı kırk dakika sürüyor. İşten iki veya üç saat ayrılmam gerek. Arkadaşım da ayrı bir şehirde çalışıyor en yakın camii ona da on altı km. Cuma bize bu durumdayken farz oluyor mu? Ne yapmamız gerek?
Cevap
Benzer fetvalar
Durum şöyledir: Cuma namazı, cuma namazı kılınan bir şehirde yaşayan herkese farzdır. Şehrin neresinden olursa olsun oraya gitmelidir. Şehir dışında bulunan ise beş km mesafede ise cuma namazı kılınan camiye gitmek zorundadır. Sizin durumunuzdaki biri ise bu kuralın dışında kalmaktadır. Siz böyle bir durumda öğlen namazını kılarsınız. Allah Teâlâ yardımcınız olsun.
Otuz km mesafeden önce size mesela beş km gibi yakın bir yerde Cuma namazı kılınıyorsa oraya gidersiniz. Belirttiğiniz uzaklıkta bir yere Cuma namazı için gitmeniz size farz olmaz, öğleyi kılarsınız.
Birkaç defa yazışmamızdan anladım ki daha önceki verdiğimiz bilgilerden tatmin olmamışsınız. Size açıkça ve yalnızca "Cuma namazına gitmeyebilirsiniz" ifadesini kullanma hakkımız yok. Bizim vazifemiz Cuma namazını düşüren ilkeleri nakletmek, sizin vazifeniz de bu ilkelere sizin uygun olup olmadığını kontrol etmektir. Sonrasında kalbinizle iç muhasebe yaparak doğru karara varmanızdır. Öncelikli çabanız uzak da olsa haftada bir Cuma namazında Müslüman kardeşlerimizle beraber namaz kılmak olmalıdır. Gerekirse o gün izin hakkınızı kullanın. Bu imkânlar elinizde değilse, Cuma namazına gitmek için farklı alternatifler de üretemediyseniz ve bahsettiğiniz şekilde de cami çok uzaksa öğle namazını kılarsınız. Üç Cuma namazını hiçbir mazereti olmaksınız terk eden kimsenin kalbinin mühürlendiği/İslami algılara kalbinin kapalı olduğu hadislerde yer almaktadır. Bu hadis Cuma namazını geçerli bir mazereti olmayan kimselerle ilgilidir. Öyle de olsa sakınma gayretinde olmalıyız.
Cuma namazı kılınan bir şehirde yaşayanlar, EZANI DUYMASALAR DA Cuma namazına gitmek zorundadırlar. O şehirde yaşıyor olmak yeterlidir. Şehir merkezinden beş km uzakta yaşayan ve normal imkânlarla namaza gidemeyecek durumda olanlar Cuma namazına gitmeyip öğlen namazını kılabilirler.
Şehirden uzak yerlerde ya da yerleşim yeri olmayan mekânlarda Cuma namazı kılmak farz değildir. Orada öğlen namazını kılarsınız. Belli bir sayıdaki mü'min bir araya gelip birinizi imam yaparak Cuma kılacak olsanız onun da sakıncası yoktur. Allah yardımcınız olsun.
Cuma namazı kadınlara farz değildir. Dolayısıyla bu bir erkek mümin sorunu olabilir. Avrupa'da cuma namazı farz olması da farklı mekânlara göre değişiklik kazanabilir. Bulunduğu şehirde Cuma kılınan bir cami bulunanlar için Cuma namazı farz olur. Uzaktakiler için olmaz. Bu da ikinci mesele. Üçüncü olarak da şunu bilmeliyiz: Önemsiz gördüğü için, hükmünü hafife aldığı için Cuma namazını üç defa art arda kılmayan aittir o kural. Bir zorunluluktan ötürü kılmayan için bu kuralın inşaallah geçerli olmamasını temenni ederiz. Netice olarak Cumayı öyle veya böyle kılamayan öğlen namazını kılar.
cami konusundaki diğer fetvalar
Vakit girdikten sonra kılınmalı.
İzin günü olarak Cuma gününü kullanın. Bu olmazsa işten çıkmak yerine bu konudaki kararlılığınızı bildirin. Gerekirse o saate karşılık gelen ücreti kesmesi üzerine anlaşın.
İmamla birlikte namaz kılarken cemaatin iftitah (başlama) tekbirini alması farzdır. Yalnız intikal tekbirlerini cemaatin de söylemesi, imam "semiallahü limen hamideh" dediğinde cemaatinde "Rabbenâ leke'l-hamd" demesi müstehaptır.
Denize düşen yılana sarılırmış. Bu da onun gibi bir şey. Dinin yasakladığı bir şeyle dini öğretmek! Ne kadar garip. Allah yardımcımız olsun. Çocuklarımıza verebileceğimiz en iyi eğitim, dinimizin yaşanan şeklini üzerimizde görmeleridir. Bunu becermeye de mecburuz. Çocuklarımızı keşke anneleri evlerinde din üzere yetiştirmeyi becerebilselerdi. Hocalarımız için de benzer şey geçerlidir. Üzerlerinde gösterdikleri İslam kolay öğrenilir, müzik de istemez spor da. O olmayınca “camiye müzik sokmak” çare zannedildi. İnna lillahi ve inna ileyhi raciûn.
Cemaatle namaz kılmakla ilgili hadislerde farklı ifadeler (25 ve 27 gibi) yer almaktadır. Bu da cemaatle namaz kılmanın çok faziletli olduğunu gösterir.
Camiye girdiğinizde kerahet vakti değilse tahıyyetü'l-mescid namazının bir kere kılınması sünnettir. Oradan başka bir camiye gidildiğinde ve girildiğinde kerahet vakti değilse yine tahıyyetü'l-mescid namazının kılınması sünnettir.