Fetva Meclisi
Soru
Hocam, ben doktorum. Fetva meclisinizde doktorların ilaç firmalarının hediyelerini almaları konusunda “etkilenmeyeceklerse” hediyelerini alabilirler şeklinde bir cevabınızı okudum. Doğrusu biraz çelişkili buldum bu cevabı. Zaten o hediyeler bir reklamdır, etkilenmemek söz konusu olabilir mi? Bu konuyu biraz daha açabilir misiniz rica etsem?
Cevap
Benzer fetvalar
Selamünaleyküm. Etkisi altında kalmadığınız sürece bu tür malzemeleri kullanmanızda sakınca olmaz. Etkisi altında kaldığınızı hissederseniz kullanmayın hatta kabul etmeyerek tepki gösterin.
Selamünaleyküm. Etkisi altında kalmadığınız sürece bu tür malzemeleri kullanmanızda sakınca olmaz. Etkisi altında kaldığınızı hissederseniz kullanmayın hatta kabul etmeyerek tepki gösterin.
Doktorlar eğer hediye aldıkları firmaları, hastanın ve ona maaş veren devletin aleyhine olacak şekilde kolluyorsa veya böyle bir kollamada kendisini kontrol edemiyorsa aldıkları rüşvet niteliğinde olur. Değilse hediye kabul edilebilir. Tavsiyemiz ise doktorların o tür hediyelere tenezzül etmemeleridir.
Bir kere, içeriği helal olduğu sürece Müslüman olmayanlarla hediyeleşmede bir sakınca yoktur. Müslüman olan veya olmayan ayırmadan sosyal ilişkilerimizi sürdürebiliriz/sürdürmeliyiz de. Yeter ki içeriği helal olsun ve bir harama kapı aralamak için verilmiş/alınmış olmasın. Bunu böyle tespit edelim. Doktor, kendisine verilen hediye ile hastaya olan alakasını daha hasta lehine olacak şekilde değiştiriyorsa bu hediye sakıncalıdır. Özellikle de devlet hastanelerindeki doktorların “hediye öncesi ve sonrası” denebilecek muhtemel tavırları, söz konusu hediyenin helal olmayacağını gösterebilir. Bunun için şöyle bir kural oluşturabiliriz: Doktorun hasta üzerindeki işlemi bittikten sonra hastanın vereceği hediye sıradan bir hediye kabul edilebilir. Doktorun bir beklentisi yokken ona verilen hediye, doktorun tavrını da değiştirmiyorsa yani doktor olarak yapması gerekeni zaten yapıyorsa mesela o hastaya haksız olarak öncelik tanımıyorsa böyle bir hediyeyi normal kabul edebiliriz. Özellikle devlet görevlisi doktorların ve benzeri etkin meslek sahiplerinin hediye kabulünü esastan kaldırabilmeleri ise takvaya yakın olan daha güzel bir uygulama olur. Allah yardımcınız olsun.
Selamünaleyküm. İlke olarak o hediyeler alınabilir ama onların hediye verme maksadı olan memuru gevşetme, sizi ne kadar etkileyecek ona bakın. Kendinize güvenemiyorsanız almayın, kalbiniz rahat etsin.
Doktor olarak yazacağınız ilaçta, ilaç firmasının lehine, hastanın veya devletin aleyhine olacak bir reçete yazmanıza neden olması durumunda bu tür ikramlar sizin için caiz olmaz. Böyle bir etkilenmeye karşı kendinizi güvende hissediyorsanız istifade edebilirsiniz.
doktor konusundaki diğer fetvalar
Muhakkak doktor tedavisine gideceksin. Onlar senin için tamam diyene kadar gideceksin.
Herhangi haram bir nesne prensip olarak tedavide de olsa kullanılamaz. Kural böyledir. Alternatifi bulanmayan durumlarda ise bilimsel kurallar çerçevesinde yani tıbbın laboratuvar bilgileri eşliğinde ve kontrolünde kullanılması caiz olur. Alternatifi bulunduğunda ise tekrar kullanımı yasak olmuş olur. Allah Teâlâ muhtaç etmesin. Âmin.
Bu konuda söyleyecek bir şey bilmiyorum.
Bir kere bunun tedavisi yapılıyor. Tedavisi ile ilgilenin. Tedavisi ile ilgilenmezseniz veya doktor size siz artık binmeyeceksiniz derse vebale girersiniz. Ama böyle denme ihtimali zayıf, tedavi olun.
Sabahları ifadesi ortalama bir ifadedir. Sabah yedide diye doktor sınır getirirse mesela, öyle bir durumda özür sahibi olursunuz ve orucunuzun fidyesini verirsiniz yani oruç tutmanız gerekmez. Genelde ise durum böyle değildir. Sabahları ifadesi imsak vaktine yakın bir ifade olduğu için imsaktan hemen önce içilen ilaç da biiznillah onun yerini tutar. Geniş düşünmeye bakınız. Geçmiş olsun.
Müslüman bir kadının kadın bir doktorla tedavi görmesi esas olandır. Uzmanlığı bakımından veya ekonomik imkânsızlık gibi bir nedenle bulunduğu yerde kadın doktor bulamayanın erkek doktorla tedavi görmesi caizdir. Aynı şeyi erkek için de söyleyebiliriz. O da alternatifsizlik anında kadın doktorla tedavi olabilir. Geçmiş olsun.