Fetva Meclisi

Mesele şöyledir: Memurun ve memur durumundaki bir görevlinin hediye alması olduğu gibi risktir. Bir ilaç firması bir doktoru neden filan oteldeki bir toplantıya götürür, neden ona bir bilgisayar ya da cep telefonu hediye eder? Elbette böyle bir konumdaki görevliye verilen hediyede nedeni konusunda şüphe uyandırıcı etken vardır. Beklenti, doktorun gönlünün yapılıp söz konusu ilacı daha çok yazmasını sağlamaktır. Yani bu bir ticari teşviktir. Doktorun böyle bir etki beklentisinde sıfır etki denebilecek noktada durması durumunda o hediyede sıkıntı olmayabilir ama aksi durumda bir rüşvet denebilecek uygulama vardır ortada. Doğru olan o tür hediyelere el uzatmamaktır. Akıllıca olan da budur takvaca olan da budur. Burada doktorun takvasına ve etkilenmeme oranına bağlı bir cevap vardır. Bu cevap da en iyi ihtimalle ve ancak böyle olabilir nitelikli bir cevaptır. Asıl olan ise uzak durmak olmalıdır. Allah yardımcımız olsun.

Doktor olarak yazacağınız ilaçta, ilaç firmasının lehine, hastanın veya devletin aleyhine olacak bir reçete yazmanıza neden olması durumunda bu tür ikramlar sizin için caiz olmaz. Böyle bir etkilenmeye karşı kendinizi güvende hissediyorsanız istifade edebilirsiniz.

Bir kere, içeriği helal olduğu sürece Müslüman olmayanlarla hediyeleşmede bir sakınca yoktur. Müslüman olan veya olmayan ayırmadan sosyal ilişkilerimizi sürdürebiliriz/sürdürmeliyiz de. Yeter ki içeriği helal olsun ve bir harama kapı aralamak için verilmiş/alınmış olmasın. Bunu böyle tespit edelim. Doktor, kendisine verilen hediye ile hastaya olan alakasını daha hasta lehine olacak şekilde değiştiriyorsa bu hediye sakıncalıdır. Özellikle de devlet hastanelerindeki doktorların “hediye öncesi ve sonrası” denebilecek muhtemel tavırları, söz konusu hediyenin helal olmayacağını gösterebilir. Bunun için şöyle bir kural oluşturabiliriz: Doktorun hasta üzerindeki işlemi bittikten sonra hastanın vereceği hediye sıradan bir hediye kabul edilebilir. Doktorun bir beklentisi yokken ona verilen hediye, doktorun tavrını da değiştirmiyorsa yani doktor olarak yapması gerekeni zaten yapıyorsa mesela o hastaya haksız olarak öncelik tanımıyorsa böyle bir hediyeyi normal kabul edebiliriz. Özellikle devlet görevlisi doktorların ve benzeri etkin meslek sahiplerinin hediye kabulünü esastan kaldırabilmeleri ise takvaya yakın olan daha güzel bir uygulama olur. Allah yardımcınız olsun.

Selamünaleyküm. Etkisi altında kalmadığınız sürece bu tür malzemeleri kullanmanızda sakınca olmaz. Etkisi altında kaldığınızı hissederseniz kullanmayın hatta kabul etmeyerek tepki gösterin.

Selamünaleyküm. Etkisi altında kalmadığınız sürece bu tür malzemeleri kullanmanızda sakınca olmaz. Etkisi altında kaldığınızı hissederseniz kullanmayın hatta kabul etmeyerek tepki gösterin.

Çocukların size getirdiklerini rüşvet gibi görmeniz gerekmez. Neticede bir hediyeleşme kabul edebilirsiniz onları. Tekrar onlara dağıtarak ve bir keresinde de mesela çikolata dağıtarak dengelemeye çalışın. Bu konuyu da mesleğinizin prestiji açısından ele alın, rüşvet olarak görmeyin. Sizi Allah’a emanet ederim.

Doktorun reçetesine uymakla vebale girmezsiniz. Allah Teâlâ ona afiyet size de sabır ihsan etsin.

Doktor ilaç üreticisi değildir, üretilmişi tavsiye edip uygular. Doktor da elinden geldiği kadarından mesul olur. Helal olan ve olmayan iki ilaç hasta açısından aynı sonucu veriyorsa elbette helal olanı yazacaktır. Helal olanın faydası diğerine göre daha düşük ise doktor haram nesne ile üretileni yazmakla vebale girmez.

Çocuğa sünnet müdahalesinin erkek tarafından yapılmasını genel bir ilke olarak söylemeliyiz. Bunun ötesinde: Yedi yaşına kadar çocuk çocuktur. O yaşa kadar bayan bir cerrah da müdahale edebilir. Daha ileriki yaşta ise bir zorunluluk durumu mesela tıbben gerekli ve alternatif o durumda bulunamıyor durumu izin nedeni olabilir.

Hamilelik döneminin stresini de katarak söylüyorum: Bayanlar bir nebze bu konuyu abartmış olabiliyorlar. Evet, bir hamile bayanın erkek doktora gitmesi de mümkündür. Bayan doktorun bulunmadığı bir ortamda ya da erkeğin uzmanlığına ihtiyaç duyulan yerde erkeğe gidilebilir. Buradaki yeterli olmamak ve erkeğin uzmanlığına ihtiyaç duymak sizin yaşadığınız bir olayda sizin tespit edebileceğiniz bir şeydir. Geçmiş olsun, yavrunuz mübarek olsun.

Bir insanın organlarının o öldükten sonra başkasına aktarılabilmesinin üç yolu olur: a. Kendisi sağlığında vasiyet eder, bağışlar. Tıbben ölümü gerçekleşince de alınır. b. Bu yapılmamış ise VARİSLERİ kimlerse onların onayı ile alınabilir. c. Kimsesi olmayan biri ise devlet onayı bunun için yeterli olur.

Dinimiz, insanın günah işlememesini, işlerse tevbe etmesini ve işlediğini gizlemesini esas olarak önümüze koymuştur. Bu nedenle günahların işleyeni de olmamalı, şahidi de olmamalıdır mümin. İnsanın işlediği günahı ve çirkinlikleri anlatmakta sakınca görmemesi de bir günah çeşididir. Âlimlerimiz, - Kadıya, - Doktora, - Fetva verecek olan müftüye kişinin işlediği günah olan eylemi anlatmasının ve onun da anlatılanı dinlemesinin bir hatayı düzeltme niteliği taşıdığı için caiz olacağını belirtmişlerdir. Bugünün dünyasında psikologlar tıbbın bir alt dalı niteliğinde iş görmektedirler. Bu sebeple psikologlar insanların hatalarını dinlemeli ve dinlediklerinde emin olmaları mesleklerinin zaruretlerindendir. Böyle bir dinleme vebal olmayacağı gibi kişiyi vebalden kurtarmanın en muhtemel yolu olduğu için biiznillah ecir kazanılacak bir iş olarak görülmelidir. Bu şekilde değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyoruz.