Fetva Meclisi
Soru
Hocam, Ramazan kolilerinin bazıları boykot edilen ve alkol satan marketlerden temin ediliyor. Bize böyle yardım paketleri gelse, bunları kabul etmememiz mi gerekir yoksa bu durum sadece alan değil, veren kişiyle mi ilgilidir? Bir ihtiyaç sahibinin, kendisine verilen para veya hediyenin kaynağını araştırması gerekir mi?
Cevap
Benzer fetvalar
Önce kendine bir iş bul, iş sahibi olduğun için de markete yardım etmen gerektiği ezikliğinden kurtulursun. Elde ettiğin kazancından da eve destek olursun. Bu belirttiğin sebepler haram işlenen bir yerde destek vermen için zaruret oluşturmaz. Diğer alanlarda ise anne babanın tam destekçisi ve hizmetçisi ol.
Fakire verilen bir sadaka veya hediye onun olmuştur. Onun olan bir şeyi o rızası ile kime verirse versin hakkıdır. Artık o verdiği “fakirin hakkı olduğu için başkasına verilemez” durumunda değildir. Verdiği kimselerin almasında hiçbir sakınca olmaz.
Selamünaleyküm. Bir ticaret yapma var. Bir de helal olmayan şeyi ticaret yapma var. Size yapılan bir ikram helal bir şeyse onu yersiniz. Onu helal olmayan bir yolla satın almış ise size ikram eden bu onun yöntem sorunudur. Siz yiyebilirsiniz.
Direkt haram demesek bile haram şüphesi olan dememizde sakınca yoktur. Müslüman olmak, zora talip olmak demektir. Direnmek ve sonuna kadar mücadele etmek gerekir. Ramazan gününde kendisine oruç farz olan birinin orucu yemesine yardım etmek caiz değildir. Caiz olmayan bir işten kazanılan para da şüpheli paradır. Daha iyi bir iş bulmak veya o dönemi tatilde geçirmek ya da bir çare üretmek... Mücadele budur. Kola satmak ise alenen haramdır diyebileceğimiz işlerden değildir. Müslümanların onu stratejik savaş konularından biri olarak görmeleri gerekmektedir.
Evet, bir harama o haramın yapılması öncesinde veya esnasında yardım etmek de haramdır. Bu, aynen sevap bir işin yapılmasına yardım etmenin sevap olması gibidir. Bu şu demektir: Bir alkol fabrikasında işçi veya bekçi olarak çalışmak, o fabrikayı kuran sahibe ortak olmaktır. Bu ortaklık oranı elbette sahibi ile aynı payda değildir ama ortaklıktır. Aynı durum faiz için de geçerlidir. Bankanın işlemlerine yardım eden sekreter, kapıdaki güvenlikçi ve benzeri herkes o harama ortaktır. Dolaylı destek için bu kural söylenemez. Mesela meyhanede alkol tüketenler fırından ekmek de almaktadırlar. Fırıncı siz ekmeği alkolle yiyeceksiniz diyerek ekmek satışını yok kabul etmek zorunda değildir, bundan da mes'ul değildir. Zira bu direk bir destek sayılmaz.
Kardeşim, müminlerin birbirlerine tutunmasının gittikçe daha çok güçleştiği, her bir fikir ayrılığında daha da paramparça olduğumuzu hissettiğimiz şu günlerde bir müminin harama girmiş olması onunla bağlarımızı kesmemizi değil doğruyu bulabilsin diye daha fazla çaba göstermemizi, dua etmemizi gerektirir. Makasla keser gibi hüküm vermek bizim BİR olmamızı engelleyecektir. Elbette ki haramı veya günahı basite alalım demiyoruz. Ancak her yanlış yapan ile yollarımızı ayıracaksak kimlerle birlikte bu mücadeleyi devam ettireceğiz. Harama direkt veya dolaylı destek caiz değildir. Biz kendimizden sorumluyuz. Becerebildiğimiz kadarını becermeye çalışırız. Rabbimiz yar ve yardımcımız olsun. Allah’a emanet olunuz.
alkol konusundaki diğer fetvalar
Öncelikle bir eş adayı seçmekle birlikte aynı zamanda çocuklarınıza bir baba adayı seçiyorsunuz. Bu durum birinci husus kadar önemlidir. Bu yüzden iyi Müslüman, ahlaklı insan kriterlerini taşıyan birini aramanız çok önemlidir. Niyeti Allah rızası olan, salih amel derdinde olan, günah ortamlarından kaçan, iffetli, iyi eş özelliklerini taşıyan, ahlaklı, insanların dertleriyle ilgilenen, namazını kılan, orucunu tutan birisi olması bir eş kriteri açısından önemlidir. Bu özellikleri taşıyan birisinin olması ciddi adam olduğunun işaretidir. Bir eş adayının “ciddiyim” demesi onun kaliteli adam olduğunun işareti değildir. Söylediğiniz olumsuzlukların bir eş seçimi aynı zamanda bir baba seçimi açısından bakıldığında risk taşıyıp taşımadığını siz de anlayabilirsiniz. Eğer bu durumu anlamakta zorlanıyorsanız; aklına güvendiğiniz, olgun, sizi tanıyan, olayları iyi değerlendirebilen bir büyüğe muhakkak danışmalısınız. Muhakkak ailenizden birinin, bir büyüğün tavsiyesini almalısınız. Süreç sadece iki kişi arasında devam etmemelidir. Anne-baba, büyüklerin olduğu iş daha anlaşılır ve daha bereketlidir. Rabbim sizi ve evlatlarınızı hayra ve güzele yönlendirsin.
Ortaokuldan beri kapalı olman ne güzel, geç kalmadan farkında biri olarak yaşamaya çalışmışsın, ne mutlu. Evet, senin de dediğin gibi hatamız olabilir, insanız. İnsan olarak da çok etkilenen bir varlığız. Çevremiz değiştikçe ister istemez hayat kalitemiz de değişmekte. Bazen farklı çevreler cazip geliyor ama o cazip gelen çevre bizi olumsuz etkileyebiliyor. Olumsuz da etkilensek hata edildiğinin farkına varınca olduğun yerde durmak yok, hemen hatamızdan vazgeçip yeni bir adım atma zamanı gelmiş demektir. Yeni bir adım atmak da ne güzel bir nimet ki Rabbimiz bu imkânı her zaman bize sunuyor, elhamdülillah. Sen de yaptığın hatanın farkına varmış ve onları çevrene rağmen terk etmişsin. Artık sakın geri adım atma. Ama bunu yaparken onlar ne derler/demişler diye hiç düşünme. Sen de biliyorsun yapılanların yanlış olduğunu, bu sebeple terk ediyorsun. Evet, kapalı olan birisi daha dikkat etmeli gibi duruyor ama hepimiz Müslüman’ız ve dinimizi temsil ediyoruz. Aslında hiç kimseye yakışmaz yanlış olan bir şey. Böyle düşünmek gerekir. Onların senin hakkında konuşmasına gelince… Hiç dert etme. Yapılan hata kadar onun konuşulması da hatadır. Bize düşün hatayı gördüğümüzde gidip kardeşimize destek verip o hatadan kendisinin uzaklaşmasını sağlamak. Onlar da umarım böyle konuşmasının hata olduğunu anlarlar. Onlar bilmiyorlar, bilseler bu kadar kötü bir şey böyle konuşmazlar. Hem birbirimizi üzmek de hiç kimsenin hoşuna gitmez aslında. Şimdi yapman gereken; doğruyu bilmek ve hep doğruyu öğrenmeye çalışmak ve doğruları yapmak, ne olursa olsun hata etsek de hatamızdan vazgeçmek ve çevremizin her an güzelleşmesi için gerekirse yeni arkadaşlıklar edinmek. Zamanla çok güzel bir çevremiz olacak inşallah ama her zaman da bizi anlamayanların da olabileceğini unutma olur mu? En önemlisi de çok dua etmeliyiz güzel insanlarla güzel bir insan olalım diye. Rabbim güzel yaşamayı nasip etsin. Dua eder, dua beklerim.
Kardeşim, içinde bulunduğun durum gerçekten ağır bir imtihan gibi görünüyor. Allah, sıkıntılarını giderip sana hayırlı bir yol nasip etsin. Bu tür durumlarda sabır göstermek ve dualara devam etmek, imanın önemli bir parçasıdır. Allah, dualarınızı kabul buyurur ve size en hayırlı olanı lütfeder, inşallah. Bu yaşadıklarını birkaç açıdan değerlendirmek iyi olabilir: Bir İmtihan Olarak Görmelisin: Hayat, herkes için farklı zorluklarla dolu. Allah, her birimizi farklı yollarla sınar. Senin sınavının bu konuda olduğunu düşünüyorsan, sabırla bu süreci aşmaya çalışmak büyük bir erdemdir. Her duanın kabulünün bir vakti vardır, belki Allah, sizin için daha güzel bir kapı açmak için doğru zamanı bekletiyor olabilir. Tevekkül ve Gayret Etmelisin: Allah, tevekkül eden ve üzerine düşeni yapan kullarını sever. Gayret göstermeye devam etmek, karşınıza çıkan olumsuzluklara rağmen umudunuzu yitirmemek çok önemlidir. Belki de eş arayışında yöntemlerinizi yeniden gözden geçirmeniz gerekebilir. Örneğin, güvenilir ve dini hassasiyeti olan çevrelerde veya kuruluşlarda doğru kişilerle tanışmayı deneyebilirsiniz. Kadınlara Olan Güvensizliğinizi Bırakın: Geçmişte yaşadığınız olumsuz tecrübeler, kadınlara karşı bir güvensizlik oluşturmuş gibi görünüyor. Ancak unutmayın ki her insan, farklı bir dünyadır. Herkesin hatalı olmasını beklemek adil olmaz. Güzel niyetlerle yaklaşmaya çalışmak, ön yargıları kırmak size ve karşınızdaki insana fayda sağlayabilir. Dua ve Sabır: Duaların bazen hemen karşılık bulmaması sizi ümitsizliğe sevk etmesin. Allah, duaları ya aynen kabul eder, ya daha hayırlısını nasip eder ya da bir musibeti uzaklaştırır. Dualarınıza devam edin, çünkü Rahman ve Rahim olan Allah sizin gayretlerinizi bilir ve değerlendirir. Allah, yuvanızı kurmanıza ve güzel bir hayat inşa etmenize vesile olacak en doğru insanı karşınıza çıkarsın.
İnsan sevince hem aklı hem kalbi devreye girer ve bazen ikisi arasında dengeyi bulmak zorlaşır. Şu an içinde bulunduğun durum da tam olarak bu; hem duyguların hem de imanının sesini dinlemek istiyorsun. Bu kişi pişman olduğunu ve değişmek istediğini söylüyor. Bu güzel bir şey ancak şunu unutmamak lazım: Gerçek tevbe ve dönüş zamanla belli olur. Pişman olmak bir adımdır ancak geçmiş alışkanlıklarını gerçekten bıraktığını, kalıcı bir değişim yaşadığını görmek için zaman ve istikrar gerekir. Şu an senin sevgin, onun değişme isteğine olumlu bir etki yapıyor olabilir. Fakat sadece senin varlığınla değil, Allah için değişmesi ve istikametini bulması gerekir. Ahzab sûresi 35. âyette bahsedilen mümin erkek ve kadınların özellikleri, Allah’a tam teslim olan, O’nun emir ve yasaklarına riayet eden kişilerdir. Bazen kalbimiz bir şeyi ister ama Allah bizden hayırlısını ister. Sen şu an “Neden hayır diyemiyorum?” diye kendine soruyorsun. Bunun sebebi kalbinin sevgiye aç olması ve birinin seni sevdiğini hissetmenin ilk kez yaşadığın bir duygu olması olabilir. Bu da hata yapma riskinizin daha fazla olduğunu gösteriyor. Dikkat edin. Yakın çevrende güvendiğin, dinî hassasiyetleri olan bir büyüğüne danışmanı, istihare yapmanı ve evlilik konusunda acele etmemeni tavsiye ederim. Şu şekilde dua edebilirsiniz: “Allah’ım, bana doğruyu ayırt etme hikmeti ver. İmanımı arttır ve doğru yoldan ayırma...”
Genel olarak şu başlıkları zikredebiliriz: Domuz ve ürünleri, Kan ve katkı maddesi olarak kullanıldığı ürünler, Kesilmeden ölmüş hayvanın eti, leş, Sarhoş edici maddeler, alkol, Pis kabul edilen şeyler, Vahşi hayvanlar, ehli eşekler, Allah’ın adı anılmadan kesilen hayvanlar (balık hariç), İnsan sağlığı için zararlı maddeler, Haramla karışmış şeyler, Kazancı tamamen haram olan birinin ikramı, Başkasının malından izinsiz olarak alınan, Doyduktan sonra yenen veya içilen şeyler.
Yetkili makamlar bu içeceklere dışarıdan alkol ilave edilmediği yani üretimi esnasında katılmadığı yönünde bilgilendirme yapmaktadırlar. Böyle ise alkol açısından tüketilmesinde de sakınca yok demektir. İkinci bir husus da sağlığa zararlı olup olmadığı hususudur. Bu konuda da güvence veriliyorsa içilebilir.