Fetva Meclisi
Soru
Misafirliğe gittiğim zaman orada ikram edilen yiyeceklerin helal olduğundan emin değilsem (örneğin içinde margarin, bulyon vs. olma ihtimali varsa) oradakilere yiyeceğin içeriğini sormam gerekir mi? Böyle yaptığım zaman genelde hoş karşılanmıyorum. Ne yapmam gerekiyor?
Cevap
Benzer fetvalar
Misafirlikte ev sahibi haram/helal bilen biri ise onun evinde yemek yeriz. Haram/helal bilmeyene ise nereden aldığını sorarız. Bunun anlamı şudur: Et yerken genel kanaatimizi önemli tutarız, kalbimizin ne kadar huzurlu olduğuna bakarız. Şehre dikkat ederiz, kasaba dikkat ederiz, ortama dikkat ederiz.
Bu sorun sadece sizin sorununuz değildir. Bütün mü'minlerin helal gıda diye bir sorunu vardır. Ne yazık ki pek çok aile buna yeterli alakayı gösterememektedir. Allah Teâlâ yardımcımız olsun. Size tavsiyemiz şudur: Sizinle bu konuda tartışacak, aranızda gerginlik çıkaracak ortamlar ve kişilerden uzak duracaksınız. Haram olanlar ve şüpheli olanlar diye iki liste çıkarmalısınız. Haram olanlardan kesinlikle uzak duracaksınız. Şüphelileri ise yer yer esnetebilirsiniz ve esnetin de. Kendiniz için taviz vermez belirttiğiniz ortamlar gibi ortamlarda ise biraz daha tavizli olursunuz şüphelilerde. Sorunun bir tür vesveseye ve farklılık göstermeye yarayan bağnazlığa kaymamasına dikkat ediniz. Neticede dinimiz için bir iş yapıyoruz ama kaş yaparken göz çıkarmayı da kabul edemeyiz. Allah yardımcımız olsun.
Allah Teâlâ işinizi kolay, kalbinizi müreffeh kılsın. Sizi şeytandan ve bütün şerlerden muhafaza etsin. Âmîn. Gıda konusunda elbette hassas olacağız ama evine gittiğimiz Müslüman’ın da belli bir hassasiyeti olabileceğini unutmayacağız. Açık bir haram getirmeleri durumu olursa ona çok açık ve nazik bir dille tepki göstereceğiz. Şüpheli bir durum seziyorsak bu sefer “bunu yemem” tepkisi yerine mesela gıdadaki hassasiyetlere işaret eden bir muhabbet ortamı açarak konuya giriş yapacağız. Belki de böylece o ailenin de gıda konusunda şuurlu olmasına sebep olup ecir kazanacağız. Ama hiçbir şekilde zemini tartışma zeminine dönüştürmeyeceğiz. Bu önemli. Sonuç olarak tablomuz bize şunu gösteriyor: Açık bir haram ile haram riski aynı değil ama dikkat ikisi için de geçerli. Bir arada oturmaya gelince, esasen bir arada oturulamaz şeklinde kural yoktur. Bir arada oturmak genellikle bir süre sonra cıvık denebilecek hareketlere, göz kaymalarına neden olabileceği için tedbir bakımından sakıncalı görülmüştür. Bu hususta da gıdada olduğu gibi bir tebliğ fırsatı kollayarak oturabiliriz. Gözümüzü ve aklımızı kontrol edemeyeceğimize veya karşımızdakilerin gevşekliğine bakarak da oturmayı iptal edebiliriz. Rabbim sizi korusun. Bu mübarek ümmetin mübarek insanlarından olasınız.
Selamünaleyküm. Açık bir harama karşı hiçbir taviz veremeyiz. Haramdır, yemeyiz. Şüphelerden ise kaçınabildiğimiz kadar kaçınırız. Aşırı bir inceltme yapamadığımız/yapamayacağımız durumlar olabilir. Sözünü verdiğiniz örneklerde de durum böyledir. Gayret edeceğiz ama açık bir haram muamelesi de yapmayacağız.
Sorunuzda müphemlik var, tam olarak anlaşılamıyor. Şu şekilde anladık: Birisi size evine gelmemenizi, gelip yerseniz yemeğini helal etmeyeceğini söylüyor. Siz de bir sebeple gidiyor ve yiyorsunuz. Eğer soru bu ise cevabımız şudur: Ortada helal etme/etmeme hakkı olan birisinin tehdidi varsa sizin o evde yemek yemeniz helal olmaz. Böyle hakkı olmayan birinin haram etmesinin de anlamı olmaz. Mesela evin sahibi olan kadın size bunu söylüyorsa durum başkadır, evin gelini size bunu söylüyorsa başkadır. Gelin o evde yemeği haram etme hakkına sahip değildir. Böyle anlayabilirsiniz. Öyle ya da böyle o durumdaki bir evde bulunmamak daha onurludur.
Elbette bizi Allah’a isyan noktasında tutacak bir misafirliği veya esasen güzel/iyi olmayan bir işi benimseyemeyiz. Misafire ikram da Allah’ın rızasını kazanmak içindir. Tavrınızda hatalı değilsiniz. Ancak iki şeye dikkat edin: a- Bunu aile içindeki olumsuz ilişkilerin intikamı olarak yapmış olmayın. b- Buna rağmen anne babanızla düşmanlık üretebilecek bir noktaya gelmeyin/getirmeyin. Böyle bir denge kurabilirseniz iyi yaparsınız. Allah yardımcınız olsun.
dini sorular konusundaki diğer fetvalar
Tuvalet ve benzeri kirli yerlerde salavat getirilmez. Bunun dışında her yer ve her zaman salavat için uygundur. Yalnız ELLER KİRLİ İKEN SALAVAT GETİRMEK şeklinde bir kural oluşturuldu ise buna uymamak gerekir. Bu bir bid'at olur o takdirde. Yapılmamasına dikkat edilmelidir.
Mevcut anlayış içinde böyle bir hadise yer bulmak mümkün değildir. Zira bu hadiste dinimizin en temel prensiplerinden biri olan ‘evden erkeğin mesul olması’ üzerine kurulu bir anlayış vardır. Evden erkek mesuldür. Erkek iyi olunca zaten aile ve ailenin bireyleri de dinleri açısından hayır üzere bulunacaklardır. Eğer erkeğin bu tavrı kadının saliha olması sayesinde yüzde elli kolaylaşırsa gerisi erkek açısından daha da kolay olacak demektir. Yani bulunması zor olan kadının salihalığıdır. Kadın bunu sağlamaya vesile olunca hadisteki onca müjde devreye girmektedir. Rabbim yardımcımız olsun.
İşçi/işveren ilişkilerinde sözleşme esastır. Sözleşme bulunmayan noktalarda ise meri kanunlar muteberdir. Sizin durumunuzda hatalı siz görünüyorsunuz. İçinizden razı olmadığınız şeye neden razı görüntüsü veresiniz ki? Rızık hiçbir patronun elinde değildir. Razı olmadığınız yerde şahsiyetinizi eskitecek yerde daha makul bir iş yeri bulmalısınız.
İnsanlara din satanlarla selamlaşılmamalıdır. Başkaları varken onların arkasında namaz kılınmamalıdır.
Normal gıda olarak tüketilmesi alkolle bulaştırıldığında caiz olmaz. Doktor onaylı bir tedavide kullanılacaksa ilaç hükmünde olacağı için kullanılabilir.
Bunun bir engeli yoktur.