Fetva Meclisi
Soru
Hocam yakın zamanda Instagram uygulaması üzerinden bir çanta siparişi verdim. Ödeme işlemi sırasında satıcı, açıklama kısmına "alışveriş", "çanta ödemesi" gibi ibareler yazmamamı rica etti. İlk başta nedenini anlamadım ve ödemeyi yaptım. Daha sonra eşimin, bunun vergi vermemek amacıyla yapıldığını söylemesi üzerine içime bir şüphe düştü. Eğer gerçekten vergi vermemek niyetiyle böyle bir yol izleniyorsa bu durum hem satıcıya hem de bu tür satıcılardan alışveriş yapanlara dinen bir sorumluluk yükler mi?
Cevap
Benzer fetvalar
Yaşadığımız ülkede insanların kısm-ı azamı mü'min insanlardır. Elhamdülillah. Ama bu insanların devleti mü'min devlet değildir. Laiklik sistemini tercih etmiş bir devlettir. Dolayısıyla böyle bir devletin şu ya da bu işine dinden bir kural aramak en azından bu devletin kanunlarına göre suçtur. Biz de “vergi kaçırmanın dini hükmünü” zekât kaçırmanın dini hükmü ile karşılaştıracak değiliz. Bu mantıksız bir iş olur. Konuya sıradan bir vatandaş gözüyle baktığımızda ise ortada görünen durum farklıdır: Nimetlerinden yararlanılan bir sistemin yükünden almaya gelince yan çizmek olarak görülebilir bu. Bu da herkese göre farklıdır. Meseleye insani ve vicdani boyutu ile bakmalıyız zannedersem.
Müslüman, kendisini kötü gösterecek davranışlarda bulunmamalıdır. Vergi vermek veya vermemekten önce bu konuya dikkat etmeliyiz. Gizli yürüttüğünüz işlerde ise vicdanınızın sesine kulak verin, fetvaya gerek yoktur. Allah'a emanet olun.
Selamünaleyküm. Kazancınızın haram olmasını gerektirir bir durum göremedim. Vergi kaçırmak, vergisiz iş yapmak mevcut şartlardaki sisteme bakışımız açısından fıkıh alanı dışında kalır.
Bu devleti hak üzere ve kendinize de hak üzere olan devletin sistemine tabi olmak mecburiyetinde bir Müslüman olarak görüyorsanız, devletin kendisine vergi vermeyen her iş sahibini korsan gördüğü bir kurala göre suçlu sayılırsınız, kazancınız da net helal olmaz. Bizim şahsi kanaatimize göre ise özel grafikerlik böyle bir yapılanma içinde ciddi bir kul haklı ihlali niteliğinde sayılmaz.
Aleykümselam. Mü'min kendisi ile alakalı olmayan işlerle ilgilenmeyen insandır. Sizin de çalıştığınız bir iş yeri veya sizin görev alanınıza giren bir iş ise yapın ama 'ihbardan para kazanan' biri olmanızı yakıştıramam.
Selamünaleyküm. Güzel kardeşim,DİN ÜZERİNE OLMAYI reddeden bir devletin vergisini dine göre düşünmek mantıklı değildir. Olsa olsa devletin dine baktığı gibi biz de vergiye bakarız. Siz bir nebze abartıyorsunuz. Otobüste bilet kaçırmak gibi aleni bir hırsızlıkla bunun kıyas edilmesi de sağlıklı değildir. Orta bir yolu bulmanızı tavsiye ederim. Allah'a emanet olun.
alışveriş konusundaki diğer fetvalar
Hanımların Cuma namazı kılması farz olmadığı için cuma vakti alışveriş yapmaları yasak değildir. Yalnız bu vakitte erkek satıcıdan alışveriş yapmamaları, harama destek olmamak için daha iyi olandır denilebilir. Bahsettiğiniz durum, karşı tarafın bilgisi dâhilinde olmadığı için bir sıkıntı oluşmayacağını ümit ederiz.
Böyle bir anlaşmaya razı olmak bir zayıflıktır. “Ben zaten geciktirmeyeceğim” diyerek yapılırsa inşaallah sakıncası olmaz.
Aldığınız ürün reklamlarla size fayda sağlayacağı vaadiyle satıldıysa ve kullanma kılavuzuna göre de kullanmanıza rağmen iyi gelmediyse satıcı size gerçekçi bir hizmet sunmamış demektir. Bu durumda ürünün size fayda sağlamadığı için paranızı geri talep etmeniz hakkınızdır. Başka bir ifadeyle satıcı, ürünün size fayda sağlamadığı ve beklentilerinizi karşılamadığı durumlarda, ürünün iade edilebilir olması gerektiğini belirtmiş. Bu, bir anlamda garanti ve sözleşme kapsamındadır. Dolayısıyla, ürün fayda sağlamadığı için paranızı geri almanız hakkınızdır. Beddua eden kişinin bedduasından endişelenmeyin. Allah kimin haklı kimin de haksız olduğunu biliyor. Allah bu sebeple bir bela verirse kime vereceğini de iyi bilir. Siz yine de hoşgörüyü elden bırakmayın.
Mini bir dilim de olsa Müslüman’ın malı ondan izinsiz olarak alınamaz, alınırsa haram olur. Müşteri mesela peynir satın alacağı zaman tadına bakmayı isterse durum şöyledir: Satıcının izni varsa, o yörede tadına bakılıp alınıyor şeklinde bir örf varsa veya mal sahibi buyur bak tadına derse tadına bakmak caiz olur. Böyle bir tadına bakmaktan dolayı kul hakkı oluşmaz. Satıcı izin vermiyorsa veya aslında müşteri almaya niyetli değil ama iş olsun der gibi bir maksatla tadına bakıyorsa bu bir kul hakkıdır, caiz değildir.
Komşunuzun rızası olmadan kalan parayı kendinize almak günahtır. Allah, emaneti koruyanları sever ve bereketlerini arttırır. Komşunuza karşı dürüst olun, böylelikle hem onun güvenini kazanırsınız hem de Allah katında sorumluluktan kurtulmuş olursunuz.
Taksitleri gününde ödeyene son taksitte indirim veya tamamen hediye etme gibi bir şart konabilir. Bu caizdir. Böyle bir sözleşme yapıldığında da herkes sözüne uymak zorunda olur.