Fetva Meclisi

Borcu olan bir müminin, o borcu karşılayacak birikimi varsa ya da borç açısından bir risk oluşmuyorsa dilediği gibi sadaka vermesinde bir sakınca olmaz. Borç açısından sıkıntı söz konusu ise öncelikli olarak borcu dikkate alarak hareket etmek gerekir. Öyle bir durumda sadaka tercih edilmemelidir.

“Sadaka” kişinin yükümlü olmadığı hâlde iyilik yapmasıdır. “Borç” ise kişinin yükümlülüğünün adıdır. İnsanın yükümlü olduğunu bırakıp yükümlü olmadığını yerine getirmesi makul olmaz. Ancak borç açısından etkili olmayan bir sadakada sıkıntı yoktur. Verilecek sadakadan dolayı borcu ertelemek gibi bir durum oluşursa sakıncalı olan odur.

Dinimiz borcu çok ağır bir hak olarak görmektedir. Borçlu ölmek bu ümmetin büyüklerinin korktuğu bir akıbettir. Borçlanmamak, borçlanırsa ödemek için çırpınmak her müminin özelliği olmalıdır. Ölçü şudur: Borçlu da olsa bir insan, nafakasından sorumlu olduğu eşi, çocukları, ebeveyni gibilerin barınma, yeme içme ve giyinme ihtiyaçlarını karşılar. Bu birinci derecede görevidir. Bunu yaparken de borçlu biri gibi harcamayı ilke edinir, lüks ve israfa dikkat eder. Durumu böyle devam ederken başkasına sadaka vermez. Ancak elindeki mal borcunu ödeyecek ve artacak durumda ise yani borçtan dolayı bir daralma yaşamayacaksa o sadaka verebilir. Sadaka vermesi bile uygun olmayan birinin ilave yatırım yapması, gezmesi, lüks harcaması, ailesini tatminde aşırıya kaçması zaten kabul edilemez bir durumdur.

Borçlu sadaka vermez diye bir kural yoktur. Borçlunun borcundan kısıp sadaka vermesi yanlıştır deriz. Nice borçlular var ki borcu onu hiç etkilemeden yaşamaktadır, borcu adeta ona daha fazla kazandırmaktadır. Bu sebeple “borçlu sadaka vermez” yerine “borçlu borcunu erteleyip sadaka vermemelidir” desek doğru olur.

Tevbe etti ve tevbesine sadık kaldı ise böyle birine yardım edilebilir. Sadaka verenler mesela “Kudüs için” diye şartlı bir sadaka vermemiş iseler o sadakalardan da verilebilir.

Aleykümselam. Düştüğünüz hatanın ağırlığını hissetmeniz ve kurtuluş çaresi aramanız güzel bir şeydir. Bunun için Allah'a şükretmelisiniz. Borçlunun sadaka vermesini yasaklayan bir bilgi yoktur ama önce borcunu bitirmesi evla olandır. Siz de önce borcunuzu bitirmeye çalışın. Ödemeyi etkilemeyecek çapta sadakalar vermenizde sakınca olmaz. Allah yardımcınız olsun.

Ev almak veya borçlu olmak zekât almak için yeterli bir sebep değildir. Elinde para veya mal olmamak düzeyinde borçlu olan biri zekât alabilir. Ellerinde parası olmaz bir durumda iseler zekât alabilirler.

Trafik cezası alan biri neticede borçludur. Borçluya zekât verilebilir. Şu kadar ki, trafik suçları konusunda gevşeklik gösterecek biri olup olmadığına dikkat edilmesi gerekmektedir. Bir insanın trafiği ciddiye almaması başka şey, trafikte bir hata işleyip ceza alması başka şeydir. Zekât gibi bir ibadeti insanların can ve mallarına karşı gevşekliğe hizmet ettirmemeliyiz.

Selamünaleyküm. Tek başına hesap ederek, elinde borçlar ve masraflar çıktıktan sonra 81 gram altını olmayanın kurban kesmesi gerekmez. Kadın veya erkek fark etmiyor. İkisinin bütçesinin toplanması da gerekmiyor. Herkes kendi hesabını yapsın.

Selamünaleyküm. Borçlarınızın tamamını düştükten sonra geriye kalan nisap miktarını dolduruyorsa o kalan miktarın yüzde iki buçuğunu zekât olarak verirsiniz.

Selamünaleyküm. Ağabeyiniz borçlu ise bu borcu da elinde zekât için gerekli nisap miktarına sahip değilse zekâtınızı verebilirsiniz. Zekâtın gıda olarak verilmesinde de sakınca yoktur.