Fetva Meclisi
Soru
Hocam ben birkaç senedir depresyondayım ve bir türlü mutlu olamıyorum. Çoğunlukla içim sıkılıyor ve kendimi kötü hissediyorum. Bazı şeyleri çok kafama takıyorum. Sizce bu durumdan kurtulmam için ne yapmam gerekiyor? Yani hayatta mutlu olmak için ve kendimi iyi hissetmem için ne gibi şeyler yapmalıyım? Psikiyatriste gittim fakat pek bir faydasını göremedim. Bana bu konuda yol gösterebilir misiniz?
Cevap
Benzer fetvalar
Bir kere doktorun tedavisini ihmal etmeniz caiz değildir. Muhakkak yeniden gidin ve istikrarlı bir tedavi başlatın. Doktorun tedavisini ihmal etmeniz sizi vebale sokar. Doktor tedavisinden bir iki ay sonra tekrar bize yazarsanız biiznillah size nasihatimiz olur.
Kesinlikle yanlış yaptın. Allah Teâlâ senin derdine karşılık sana doktoru ve ilacı nimet olarak çıkardı. Onu tepmemeli idin. Gerekiyorsa yeniden doktora git veya verdiği ilacı muhakkak kullan. Antidepresan ilaç kullanmak günah mı, suç mu? Nimeti neden kendinden uzak tuttun ki? Hem onu sakıncalı diye kullanmadın, Allah göstermesin yarın daha beterini kullanmak zorunda kalacaksın. Öylesi mi daha iyi olacak? Şeytan seni oyalıyor kızım. Müslüman bir hanım kız olarak çok yanlış yapmışsın. Hem o ilacı kullan hem iyi bir psikologdan bu takıntını geçirmek için terapi al. Hiç gecikme. Küçük bir sıkıntıyı büyük bir kalıntıya dönüştürmemelisin kızım. Bak, ne kadar güzel söylüyorsun; Allah'ın nimeti ve emaneti olan bedenlerimizi neden yıpratalım ki? Böyle yapma lütfen, düzelene kadar o ilacı kullan. Geçmiş olsun derim ve dua ederim senin için.
Öncelikle psikoloğa devam edip bu konuda üzerinize düşen görevleri ve ödevleri en güzel şekilde yerine getirin. Denge için de kendinize somut bir hedef koyun ve bu hedefe giderken nasıl bir programa ihtiyacınızın olduğunu tespit edip programı yapın. Sonra da duygusal durumunuza bakmadan, başka tolere edilebilir bütün sorunlara bakmadan bu programa mutlaka uyun. O zaman çalkantılı zamanlar da bile siz belirlediğiniz mantıklı hedeflere doğru ilerlersiniz inşaallah. Ki bu da size bir dayanak olur Allah'ın izniyle. Allah yardımcınız olsun. Allah'a emanet olun.
Geçmiş olsun. Sen tedavi olan bir hastasın. Hasta kul, Allah'ın rahmeti gereği hastalığının sonucu yaptıklarından sorumlu değildir. Bunu dert etmemelisin. Hastalığınla alakalı yanlışların, konuşmaların, takıntıların biiznillah vebal oluşturmayacaktır. Huzurlu olmaya bak. Tekrar geçmiş olsun.
İç sesiniz ve kendinizi yargılamalarınız hakkında bir psikoloğa gitmenizi tavsiye ederim. Çünkü bu durumun asıl uçları biraz derinde olabilir. Kazancınız ve onun helal olması konusundaki endişeleriniz bir miktar vesvese düzeyine çıkmış durumda. Psikologdan bu konuda da bir danışmanlık alabilirsiniz. Kendinizi disipline etme konusunda zorluk yaşıyorsanız eğer yapmak istediğiniz şeylerden önce, sizi o şeylerden alıkoyan ve içten içe zevk aldığınız o engelleyici alışkanlıklarınızı bulup onların üstüne gidin. Mesela buna engel telefon ise ona göre bir müdahale geliştirin, eğer buna engel uyku ise ona göre bir müdahale geliştirin. Akabinde de program belirleyip programı çok hafif bir düzeyden başlatıp adım adım istenilen kademeye getirmeye gayret edin. Allah yardımcınız olsun. Allah'a emanet olun.
Allah Teâlâ afiyetinizi daim etsin. Önceliğin sağlığın olsun. Sağılığınla ciddi olarak ilgilen. Bundan sonraki hedefin ise dini bilgini geliştirmek olsun. Abartmadan, takıntı yapmadan bilgi edinmeye bak. Aceleci olma. Acelecilik seni yıpratabilir. Bulabildiğin kadar kendine samimi arkadaş bulmaya çalış. Az da olsa samimi arkadaş senin için ilaç gibidir. İstikrarlı bir Kur'an okuman olsun. Mesela günlük beş sayfa oku. Belli zikirler yap. Anne babanın duasını almaya çalış. Allah yardımcın olsun.
depresyon konusundaki diğer fetvalar
Öncelikle insanları ciddiye alma seviyene biraz müdahale etmen gerekiyor. İnsan içinde nice iyiliklerin potansiyelini taşıdığı gibi nice kötülüklerin de potansiyelini taşımaktadır. Bunu bilmeli ve bunun da ihtimaller dâhilinde olduğunu baştan kabullenmeliyiz. Hal böyleyken, bu problemleri yok saymaktansa çözmek ve üzerine sağlıklı adımlarla gitmek daha iyidir. Çünkü hayat böylesi şeylerle doludur. Bizim ise bunları önceden bilip ona göre hazırlıklı olmamız gerekiyor. Umudunu yitirme. Hedeflerine doğru yine de yürümeye devam et. İnsandan yana, hayattan yana ısrarla umutlu olmaya devam et. Elbette ki geçmiş yaşamından dersler çıkar ve tecrübelerini dikkate alarak hareket et. Ama umudunu ve enerjini diri tut. Allah'a bolca dua et. Allah yardımcın olsun. Allah'a emanet ol.
Son zamanlarda yaşanan bazı şeylerden ötürü depresif bir dönem geçiriyor olabilirsiniz. Veya hayatınıza kattığınız bu yeni alışkanlıklarınızı hüzne sebep kılıyorsunuz. Bunu da en çok yalnızlık ve sosyallikten izole bir hayat tarzı tetikler. Sevinçli ve salih arkadaşlarla arkadaşlıklar yapın. Onlarla beraber etkinlikler yapın. Neşeyi kendinize haram görmeyin. Neşelenmek için bir çaba ortaya koyun hatta. Kendinize hedefler koyun ve bu hedefler için çalışmalar yapın. Boşlukta kalmayın. Allah şifa verecektir kalbinize. Allah yardımcınız olsun. Allah'a emanet olun.
Dua olarak aşağıya yazdığım ayet ve duaları okuyabilirsin: * Allah, kuluna asla taşıyamayacağı bir yük yüklemez (Bakara 286). * İnşirah Suresi * Ayet-el Kürsi * Felak-Nas Sureleri Her sabah ve gece oku. Zihnine gelen vesveseleri ve ruhsal sıkıntıları hafifletir. * "La havle ve la kuvvete illa billah (güç ve kuvvet ancak Allah’tandır.)" zikri Bunu sık sık tekrar et, özellikle kendini bunalmış hissettiğinde. * Peygamberimiz aleyhisselamın sıkıntı anında yaptığı dua, “Allah’ım! Rahmetini ümit ediyorum. Beni göz açıp kapayıncaya kadar bile nefsime bırakma. Bütün işlerimi düzelt. Senden başka ilah yoktur.” (Ebû Dâvûd) Bu duayı ezberleyip sık sık oku. Bunların yanı sıra sadece dua ile değil, günlük alışkanlıklarını değiştirerek de depresyonu hafifletmelisin. * Tabiat ile iç içe ol * Günlük en az 20 dakika açık havada yürüyüş yap. * Güneş ışığı al, sabah erken saatte dışarı çık. * Özellikle yeşil alanlarda vakit geçirmek, ruh sağlığına iyi gelir. * Rutin ve amaç belirle * Sabah belli bir saatte kalkmaya özen göster. * Gün içinde küçük ama anlamlı hedefler koy (Örneğin, bugün 10 sayfa kitap okuyacağım, birine selam vereceğim, vs.). * Spor yap * Egzersiz, depresyonu hafifleten doğal bir ilaç gibidir. * Hafif tempolu yürüyüş, yüzme veya evde basit esneme hareketleri yapabilirsin. * İnsanlarla iletişimde ol * Depresyon içe kapanmayı tetikler. Sevdiğin, sana iyi gelen insanlarla konuşmaya çalış. * Küçük iyilikler yap: Birine dua etmek, tebessüm etmek bile ruhunu hafifletebilir. * Seveceğin meşguliyetler edin * El ve beceri işleri, bahçeyle uğraşmak, günlük yazmak gibi şeylerle zihnini meşgul et. * Bir hobi edinmek, zihnini depresif düşüncelerden uzaklaştırır. * Sosyal medyayı azalt. Sosyal medya, depresyonu tetikleyebilir. Ve son olarak da bir psikoloğa görünmeyi dene. Allah yardımcın olsun. Allah'a emanet ol.
Öncelikle, yaşadığın huzursuzluk ve pişmanlık hissi aslında kalbinin Allah’a yönelmeye ne kadar açık olduğunu gösterir. Çünkü günah işleyip de umursamayan bir insan değil, pişmanlık duyan ve tövbe eden birisin. Bu, Allah’ın sana verdiği bir lütuftur. Kıymetini bil. Tevbenin kabulüne inan Allah Teâlâ, tövbeleri kabul edeceğini ve affedici olduğunu birçok ayette bildiriyor. Samimi bir tövbe ettiysen ve o günahlara dönmemeye niyet ettiysen Allah’ın seni affettiğini umabilirsin. Senin artık kendini affetmemen, şeytanın vesvesesidir. Çünkü şeytanın en büyük amacı, "Sen affedilmedin, sen değersizsin." diyerek seni Allah’tan uzaklaştırmaktır. Geçmişi düşünerek geleceği karartma Allah, bize geçmişi değil, bugünü ve geleceği değiştirme imkânı vermiştir. Sürekli geçmişi düşünmek, insanın bugünkü kulluğunu ve ibadetini zayıflatır. Bunun yerine, her gününü Allah için daha iyi geçirmek için plan yap. Bu ve benzeri birçok problem, çoğu zaman insanın boş kalmasından kaynaklanır. Gün içinde Allah için faydalı işler yapmaya çalış: • Sevdiğin bir meşguliyet bul. • Hayırlı ve salih arkadaşlar edin ve onlarla düzenli olarak vakit geçir. • Bir hayır işine katıl. (Yetimlere yardım veya davet çalışmaları gibi.) • Kuran oku, kitap oku, yeni bir dil öğren, kendini geliştir. Allah, kulunu affetmek için adeta bahane arar. Sen de Allah’ın rahmetini kazanmak için bahane ara: Daha çok dua et, daha çok Allah’ı an, daha güzel bir kul olmaya çalış. "Elhamdülillah, ben tövbe ettim ve Allah’a yöneldim." diyerek sen de kendini rahatlatmayı öğren. Allah kalbine huzur versin. Allah yardımcın olsun. Allah’a emanet ol.
Kıymetli kardeşim, vesveseli bir bakış açısı içine girmişsin gibi görünüyor. Senin bu hassasiyetin, bir tür "dini OKB" (obsesif kompulsif bozukluk) yönünde olabilir. Bu çok yaygındır ve tedavi edilebilir. Dini bilen bir psikologla çalışman, bu süreci hem ilmen hem ruhen güçlendirir. Bu takıntılar senin suçun değil. Ruhunun bir rahatsızlığı bu. Tıpkı grip olmak gibi. Bir psikoloğun yanı sıra şunları da uygulamaya geçir: - Güvendiğin bir ilim ehliyle düzenli olarak görüş. Fıkhî meselelerde içini ferahlatacak açıklamalar duymaya ihtiyacın var. - Şüpheli gördüğün işleri bir kâğıda yaz, sonra gerçekten haram mı diye araştır. %80’inin vesvese olduğunu göreceksin. - Sabah namazlarından sonra 5-10 dakika tevekkül ve teslimiyet duaları oku. (mesela: “Hasbiyallahu lâ ilâhe illâ huv…”) - Sanatına devam et. Bunda hiçbir beis yok. Güzel, faydalı işler yap. Allah’ın ismini yüceltmek için kullan bu yeteneğini. - Kendine karşı şefkatli ol. Allah sana merhamet ediyorken sen niye kendine bu kadar yükleniyorsun? Vesveselerinden korkma. Onlar senden korksun. Onlarla cesurca mücadele edip üzerlerine gidince inşaallah onlar da kaybolup gideceklerdir. Allah yardımcın olsun. Allah'a emanet ol.
Bu içinden geçenlerin imanın açısından zararı yoktur. Onları ilerletir ve pratiğe geçirirsen, dilinle söylersen, kaleminle yazarsan tehlike olabilir. Bu haliyle hiçbir zararı yoktur. Her mü'min insanın bu tür sıkıntıları olur. Sabreder kazanır ya da takılır o vesveselere ve helak olur maazallah. Takılma sen onlara ve yoluna devam et. Allah sana sabırlar versin.